Nederlandse Molendatabase  
Puttershoek, Zuid-Holland
Database nr. 1087
Inventaris nr. ZH201
Naam De Lelie
Bouwjaar 1836
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Molendijk 2
3297 LC Puttershoek
Rijksdriehoek X: 98987 Y: 424100
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Binnenmaas
Kadaster Gemeente Puttershoek, sectie C, nr. 665
Monumentennummer 32246
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Stichting Molens Binnenmaas
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 83.269
2010: 87.765
2011: 113.183
2012: 62.270
2013: 61.491
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Jesse in 't Veld / Vincent van Dinter / Piet Lodder
Telefoon 06-57379439 / 06-51801412
Bezoekmogelijkheid Zaterdag 9:30 - 17:30 uur; in de zomer ook vaak op woensdagen

© Foto: Tony Hop (19-10-2013).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met riet
Vlucht 24,00 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0545buiten19871987aanw.24.00 m.
klik voor meer info Derckx0546binnen19871987aanw.24.00 m.
klik voor meer info Pot0932binnen18751875?198724.00 m.
klik voor meer info Pot0470buiten1865?1865?198724.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.029718651865?aanw.04.70 m.
Kruiwerk Engels; kruirad
Vang Vaste Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Eén koppel 16der kunststenen; regulateur; sleepluiwerk; elektrisch maalstoeltje (Ø 50 cm.) van Deens fabrikaat
Overbrengingen Bovenwiel 70 kammen
Bovenschijfloop 33 staven
Spoorwiel 120 kammen
Steenschijfloop 37 staven
Overbrengingsverhouding 1 : 6,88
Molenmaker ? (1836)
Fa. Wed. Dirkse, Mijnsheerenland (1956)
W. Herrewijnen, Spijkenisse (1987)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'De Lelie' en daaronder 'Anno 1836'. Onder de steunder een Franse lelie.

Aan de zuidwestzijde een gevelsteen met het opschrift:
DEN EERSTEN STEEN
IS GELEGD DOOR
Cs VAN HOLST JUNIOR
DEN 24 MEIJ 1836

Op de staart van de as staat de naam van de toenmalige eigenaar in opgegoten letters:
T. VERBAAS
Verwijzingen
Eigen website De Lelie
Ten-Bruggencatenr. 01979
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger De Lelie voorganger, Puttershoek
Geschiedenis
Deze molen werd in 1836 gebouwd in opdracht van Cornelis van Holst ter vervanging van een wipkorenmolen. Die laatste was in 1829 door Van Holst aangekocht. De stenen molen werd geheel met nieuw materiaal gebouwd.

In 1841 werd de molen verkocht aan Hendrik van der Koogh uit Dordrecht. Jacob Sonneveld was van 1838 tot 1850 de huurder-molenaar. Vervolgens werd Kornelis Labrijn eigenaar, die na ruim vijf jaar de molen aan Teunis Verbaas verkocht. In 1877 nam diens oudste zoon Pieter de molen over, maar vier jaar later ging deze failliet.
De inventaris van het molenbedrijf omvatte toen paard en wagen, tuig en dekkleed, de dijk om te weiden, een heining en vier zeilen. Ook een molenhaak, 25 bilhamers, een slijpsteen, een takel met stropketting voor het lichten van de loper behoorden bij de inboedel, evenals een handboom, wiggen, waaghout, vier lampen, een oliekan, schalen en een evenaar met 83 kg gewicht.
Cornelis de Regt uit Colijnsplaat kocht de molen in 1881 maar was er slechts drie jaar actief: van 1884 tot 1897 was Dirk Aart Berkhouwer uit Nieuwerkerk aan den IJssel eigenaar.

Vanaf 1900 voerde eigenaar Gerrit Korporaal ingrijpende wijzigingen door. Zo werd in de voormalige machinekamer, die in 1902 half in de molenberg was gebouwd, een stoomlocomobiel geplaatst. Dit locomobiel was van het fabrikaat G. Buiskool te Beerta.
In het nog bestaande stenen pakhuis ten oosten van de molenaarswoning heeft vroeger een elektrisch aangedreven maalstoel met een koppel 16der stenen gestaan. Deze maalstoel verhuisde later naar de maalderij van Leeuwenburgh te Blaaksedijk en staat thans aan de andere kant van de wereld, bij korenmolen "The Lily" in Australiė.

In 1915 ging Pieter Kalis bij zijn schoonvader op de molen werken. Vanaf 1931 ging Korporaal samenwerken met graanhandel Leeuwenburgh uit Mijnsheerenland (vandaar ook de verhuizing van het elektrische koppel stenen). In het nabijgelegen pakhuis werd een maalderij ingericht met een door een elektromotor aangedreven koppel stenen. Het is bekend dat het graan bestemd om brood voor de armen te bakken, werd gemalen op molen te Puttershoek. Korporaal overleed tragisch in 1944, nadat hij tussen een paardenwagen en een muur bekneld was geraakt.

Tot 1945 werd met drie koppel stenen gemalen: één blauwe steen voor het malen van tarwe voor de bakkers, een 16der kunststeen voor veevoeder en een breeksteen voor het breken van paardebonen en later maïs. De toenmalige zes bakkers in Puttershoek namen wekelijks twee tot drie baaltjes van 50 kg af en ook de veevoeromzet was vrij groot. Op dat moment was de pelsteen, die deze molen ook gehad heeft, vermoedelijk al verdwenen.

In 1948 kocht graanhandelaar J.C. Leeuwenburgh de inmiddels in verval geraakte molen en deed deze in 1955 aan de gemeente Puttershoek over voor het bekende symbolische bedrag van € 1,-. De gemeente liet de molen meteen daarna restaureren. Toen werd de stenen romp gewit (was lange tijd zwart geteerd geweest). Later is de gehele romp gezandstraald, waardoor de natuurlijke steenkleur terugkeerde.

De molen werd in 1987 opnieuw gerestaureerd en draait sindsdien regelmatig; ook werd er soms veevoer gemalen. Sinds mei 2014 is het koppel stenen echter in gebruik voor tarwe voor menselijke consumptie.
Aanvullingen
Overige wetenswaardigheden:
Deze molen heeft model gestaan voor de bouw van de nieuwe korenmolen "The Lily" in 2003 te Stirling Ranges in West-Australië. Deze molen werd gebouwd in opdracht van Pleun Hitzert, een naar Australië geëmigreerde oud-inwoner van Puttershoek.

© Foto: Nelly Sonneveld-Riper.

© De gevelsteen. Foto: Rob Pols (11-5-2012).

© Foto's: Frits Kruishaar (2-6-2012).

© De molen draaiend op de Rabo-Molendag Hoekse Waard.
Foto: Tony Hop (20-10-2012).

© Oude opname van de molen uit 1915.
Verzameling: Jesse in 't Veld.

© Foto n.n., waarschijnlijk de jaren '30 van de vorige eeuw.
(coll. Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 4 juni 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Lelie, Puttershoek home vorige pagina