Nederlandse Molendatabase
Roelofarendsveen, Zuid-Holland
Database nr. 1083
Inventaris nr. ZH008
Ten-Bruggencatenr. 01005
Naam Googermolen
Bouwjaar 1717 / 1839(?)
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Ligging Googermolenweg 1
2371 ET Roelofarendsveen
Rijksdriehoek X: 103522 Y: 470055
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Kaag en Braassem
Kadaster Gemeente Alkemade, sectie B, nr. 2071
Monumentennummer 7130
Landsch. waarde Zeer groot; dominerende functie vanaf de zijde van de Ringvaart; de Googerpolder zelf is helaas volgebouwd met rommelige industriële laagbouw
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting sinds 1972; daarvoor de Googerpolder
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Googerpolder, thans op vrijwillige basis
Molenaar Jos van den Donk
Telefoon 071-3311235
Bezoekmogelijkheid 1e zaterdag van de maand

© Foto: Rob Pols (24-5-2009).
Constructie
Romp Ronde stenen molen, sterk conisch gemetseld
Kap Gedekt met riet
Vlucht 28,80 / 28,90 m.
Wiekenvorm Systeem-Fauël met steekborden op beide roeden
Wiekverbeteringen In 1929 werden beide roeden voorzien van het systeem-Dekker.
In 1957 werd dit gewijzigd in het systeem-Fauël (fokwieken). Van ca. 1985 tot 1995 was het wiekenkruis weer voorzien van Oud-Hollandse ophekking. Bij de grote restauratie die in 1996 werd opgeleverd, zijn fokwieken met steekborden, aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0118binnen19961996aanw.28.83 m.
klik voor meer info Straathof0119buiten19961996aanw.28.93 m.
klik voor meer info Pot1948buiten19031903199628.30 m.
klik voor meer info Pot1947binnen1903n.v.t.n.v.t.28.30 m.
klik voor meer info Pot1023buiten18771877190328.35 m.
klik voor meer info Pot1015binnen18761876190328.25 m.
klik voor meer info Pot0950binnen18761903199628.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje0774187118711903-
klik voor meer info Penn & Bauduin033718691903aanw.06.10 m.
Kruiwerk 42 ijzeren rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Stalen vijzel Ø 1,37 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 69 kammen
Bovenschijfloop 37 staven, steek 13,8 cm.
Onderwiel 41 kammen
Vijzelwiel 32 kammen, steek 15,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,39
Molenmaker Dirk Cornelisz. van Grieken, Oude Wetering (1717)
Joost Timmers, Oude Wetering (1839)
Fa. Verbij, Hoogmade (1996)
Versiering
Fraaie baard met tussen de voeghouten het op een blauw fond geschilderde opschrift 'ANNO' en '1717'. De rest van de baard is groen geverfd met in het midden in sierlijke letters 'De Googer'.
N.B. Deze baard werd in 1976 vervaardigd door L.C. Witteman.

N.B. De vorige, eenvoudige, baard bleef bewaard. Die vermeldt: 'Anno 1839'.
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Googerpolder, Gooch Polder Mole, Roelofarendsveen
Geschiedenis
De Googerpolder werd op 1 augustus 1626 gesticht. Op 30 januari 1649 werd de polder verenigd met de Grote Veender- en Lijkerpolders en op 1 mei 1717 daarvan weer afgescheiden. Krachtens octrooi van de staten van Holland en Westvriesland van 16 maart 1715 werd de polder bedijkt en drooggemaakt. Ongetwijfeld is de huidige stenen molen naar aanleiding van dit besluit gebouwd.

Er is vaak beweerd dat de molen in 1833 is uitgebrand (door een oververhitte vang) en daarna opnieuw opgebouwd; dit spoort niet met het feit, dat Joost Timmers uit Oude Wetering in 1839 de gehele kap vernieuwde. Mogelijk heeft die brand wel plaatsgevonden, maar dan in 1838 of '39.

Op zaterdag 18 april 1903 voltrok zich een ramp: de as brak tijdens het malen. Het complete wiekenkruis, de lange spruit en één lange schoor werden verwoest, terwijl andere delen van de kap werden beschadigd.
De maandag erna had het polderbestuur de zaak al redelijk onder controle: in Dordrecht werd een sloopas aangekocht en waarschijnlijk ook een roede; bij Pot in Kinderdijk werden twee nieuwe roeden besteld, waarvan er één werd geleverd.
Het ongeluk had geen gevolgen voor de jonge, nog geen drie jaar in functie zijnde molenaar Hein de Jong; molenmaker G. Boot schreef het toe aan het breken van één van de roeden tijdens het malen.
Mogelijk is de ramp van 1903 toe te schrijven aan overbelasting: deze molen moest er vanouds zwaar aan trekken om het water van de Googerpolder in één keer naar boven te kunnen brengen; zo is het bovenschijf ooit vergroot, zeer waarschijnlijk om de molen makkelijker aan te laten lopen (inmiddels is dat bovenschijf vervangen, zodat die ombouw niet meer is te herkennen).

De Dekkerwieken, die in de jaren '30 werden aangebracht (later vervangen door fokken), zullen er zeker toe hebben bijgedragen dat de molen beter ging functioneren. In 1932 werd een stalen vijzel besteld bij de Leidse machinefabriek Overrijn.
Direct na de oorlog heeft de molen zijn eigen, toen geïnundeerde, polder drooggemalen.

De Googerpolder werd tot 1956 uitsluitend op windkracht bemalen (270 ha, opvoerhoogte 4,30 m.). In dat jaar werd een hulpmotor in de molen bijgeplaatst. Sinds vele jaren staat op enige tientallen meters van de molen een elektrisch vijzelgemaal en is de motor uit de molen verwijderd.

Zeer lang heeft deze molen problemen gehad wat betreft vochtdoorslag. Mogelijk toch het gevolg van brand? De bakstenen romp bleef namelijk op veel plaatsen poreus, ondanks vele herstelpogingen. Als gevolg sloegen de muren door, gingen de koppen van de houten vloerbalken rotten en werd de bewoonbaarheid nogal eens een moeilijk punt. Ook raakte de molen tegen het einde van de 20ste eeuw steeds meer in verval. Rond 1980 kon niet meer gesproken worden van een maalvaardige molen: vooral de (uit 1839 daterende) kap werd slecht.

Halverwege de jaren '90 werd een verlossende restauratie uitgevoerd waarbij zeer veel werk aan de stenen romp en waterlopen nodig was. Ook werden kap, wiekenkruis en vijzel geheel vernieuwd; in 1996 werd de molen feestelijk in gebruik genomen.

Molenaars van deze molen:
Jacobus de Jong (1890 - 1900)
Hendrik 'Hein' de Jong (1900 - 1948)
Jacobus de Jong (1948 - 1952)
Arie van den Bosch (1952 - 1969)
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Trivia:
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg het polderbestuur de sommatie om de Dekkerwieken donker te verven: de glanzende stroomlijnneuzen zouden de aandacht kunnen trekken van 'vijandige' vliegtuigen, op zoek naar de luchthaven Schiphol.
Literatuurverwijzingen:
A. Bicker Caarten, Stenen poldermolens in Rijnland (Zaltbommel 1981) 40 - 44.
Andries Veloo, Jos van der Donk en de Googermolen, in: Molenwereld 179 (21014), pp. 103 - 107.
Overige foto's

© Foto: Frank Hendriks (14-9-2008).

© Foto: Bram van Broekhoven (21-7-2012).

© Foto boven: Piet Glasbergen (25-1-2013).
Onder: vanaf de A4 gezien. Foto: Nell Jansen (24-6-2014).

© Foto's: Rob Pols (27-10-2013).

© Foto's: Rob Pols (27-10-2013).

© Foto: ? (verzameling Harmannus Noot).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 8 augustus 2014 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Googermolen, Roelofarendsveen home vorige pagina