Nederlandse Molendatabase
Noordwijkerhout, Zuid-Holland
Database nr. 1070
Inventaris nr. ZH001
Ten-Bruggencatenr. 00994
Naam Hogeveensemolen
Bouwjaar 1654
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante molen
Functie Poldermolen
Ligging Leidsevaart 82
2211 VR Noordwijkerhout
Rijksdriehoek X: 96000 Y: 475424
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Noordwijkerhout
Kadaster Gemeente Noordwijkerhout, sectie B, nr. 275
Monumentennummer 30774
Landsch. waarde Groot; de omgeving is wel wat rommelig door lintbebouwing.
Eigenaar Hoogheemraadschap van Rijnland sinds 1-01-2005; daarvoor het waterschap De Oude Rijnstromen
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Hogeveense polder; thans wordt het scheprad voornamelijk door de motor aangedreven
Molenaar B. Cozijn
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Piet Glasbergen (19-4-2013).
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op zeer lage gemetselde voet.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 23,40 m.
Wiekenvorm Systeem Dekker op beide roeden
Wiekverbeteringen Deze molen heeft sinds 1939 op beide roeden het systeem-Dekker. Daarvoor was de molen Oud-Hollands opgehekt.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0463buiten19841985aanw.23.40 m.
klik voor meer info Derckx0464binnen19841985aanw.23.40 m.
klik voor meer info Pot?buiten18721872198423.40 m.
klik voor meer info Pot?binnen18721872198423.40 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed. A.034218651866aanw.05.35 m.
Kruiwerk 56 ijzeren rollen; kruihaspel
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting IJzeren scheprad Ø 4,80 m.; breedte 0,34 m. Aandrijving van het onderwiel d.m.v. elektromotor van 30 Kw. met drijfriem (inmiddels buiten gebruik).
Overbrengingen Bovenwiel 58 kammen
Bovenschijfloop 21 staven, steek 13,0 cm.
Onderschijfloop 19 staven
Onderwiel 70 kammen, steek 10,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1,33 : 1
Molenmaker Bartholomeus Dirksz. Klinkenbercg (1654)
Versiering
Eenvoudige baard met de tekst:
ANNO 1654

N.B. De oude baardopschriften '1654 - 1939' worden los in de molen bewaard.
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De molen bemaalt de Hogeveense polder (ca. 485 ha, opvoerhoogte 0,40 m.)
De houtconstructie van de molen is van hoge ouderdom, maar de molen is nooit een binnenkruier geweest. Enkele delen van het ondertafelement zijn nog altijd 'kruisend', hetgeen een grote zeldzaamheid is. De molen dateert uit de overgangsperiode van binnenkruier naar buitenkruier.
In tegenstelling tot wat wel beweerd is, is deze molen niet verplaatst bij het graven van de trekvaart tussen Haarlem en Leiden: dat was wél het geval met de dichtbijgelegen Lageveense molen.

In 1866 werd een ijzeren as gestoken, in 1869 kreeg de molen een ijzeren scheprad en in 1872 volgden ijzeren roeden. Molenaar was al die tijd F. van Leeuwen. De molen moet ook bewoond zijn geweest, maar daar is in de huidige situatie vrijwel niets meer van te zien. Alleen een groot raam op ZW en een stukje voormalig plafond getuigen daar nog van.

In 1924 werd gesproken over verbetering van de bemaling. Doot tussenkomst van ene Visser uit Santpoort werd een motor geplaatst. Deze was echter geen groot succes, want de molen bleef in gebruik.
Johannes van Schie, molenaar sinds 1903, kreeg per 1 juni 1925 op eigen verzoek eervol ontslag. De daarna benoemde J. Granneman liet het echter vrijwel direct afweten, waarna Van Schie tijdelijk deze taak weer overnam.
Het molenaarschap van de uit Hillegom afkomstige Leo Cozijn werd wel een succes: voor een jaar benoemd op 24 juni 1926, werd zijn functie op 1 juli 1927 officieel. 52 jaar later nam zijn zoon Bart dit over. Tot zijn overlijden op 30 januari 2000 woonde Leo Cozijn naast de molen. Hij was een molenaar met hart en ziel.

Rond 1930 nam de kritiek op de motor toe en werd er een nieuwe geplaatst; het polderbestuur wilde een Kromhout, enkele ingelanden een Deutz. Het werd de laatste.
Hoewel die motor goed voldeed, werd in 1939 besloten tot opknappen van de molen volgens de ideeën van A.J. Dekker uit Leiden. Voornaamste reden tot dit besluit was de vrees voor oorlog en daardoor brandstofschaarste. Op 18 november 1939 werd de molen, met Dekkerwieken, in het bijzijn van talrijke molenvrienden feestelijk in gebruik genomen. De vrees voor oorlog zou juist blijken.

Zo werd de Hogeveense polder op windkracht (en bij te weinig wind op een inmiddels via een drijfriem op het scheprad aangebrachte elektromotor) bemalen, tot in 1978 stilzetting volgde omdat roeden en Dekkersysteem aan vervanging toe waren.
Herstel vond door omstandigheden pas plaats in 1985; naast roeden en Dekkersysteem werden ook windpeluw, onderschijfloop, koningspil en grote delen van het spilkalf vernieuwd.

In mei 2003 is het gehele Dekkersysteem met alle ophekking wederom vernieuwd. De molen bleef in bedrijf, zij het dat het scheprad voornamelijk door de elektromotor werd aangedreven.

In 2014 viel het besluit, om deze molen met de hulpbemaling te vervangen door een nieuw te bouwen gemaal. Inmiddels is dat gemaal gereed en in bedrijf.
Te zijner tijd zal de molen worden overgedragen aan de Rijnlandse Molenstichting.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Uniek aan deze molen:
De in hout uitgevoerde delen van het ondertafelement zijn kruisend uitgevoerd.

Mogelijk de enige molen waar de vloer van een zolder  getimmerd is op de vaste bintbalken.
Trivia:
Het polderbestuur was anno 1925 nogal verbolgen over het plotselinge vertrek van de net benoemde molenaar Granneman en liet dat in het Leidsch Dagblad van 3 juni 1925 blijken: "De nieuw benoemde watermolenaar van den Hoogeveenschen polder, de heer Gronneman, heeft reeds genoeg van zijn baantje; hij liet na enige dagen, zonder kennisgeving, de heele boel in den steek". 
Overige foto's

© Foto's: Peter Warmerdam (14-12-2010).

© Foto's: Piet Glasbergen (19-4-2013).

© Foto's: Piet Glasbergen (19-4-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (19-4-2013).

© Opname uit 1939. Foto: ? (verzameling Ton Meesters).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 14 december 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Hogeveensemolen, Noordwijkerhout home vorige pagina