Nederlandse Molendatabase  
Monster, Zuid-Holland
Database nr. 1062
Inventaris nr. ZH089
Naam De Vier Winden
Bouwjaar 1882
Type Stellingmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Haagweg 2
2681 PE Monster
Rijksdriehoek X: 72051 Y: 449804
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Westland
Kadaster Gemeente Monster, sectie H, nr. 1515
Monumentennummer 30043
Landsch. waarde Groot; beeldbepalend voor Monster. Wordt helaas lichtelijk ontsierd door direct naast de stelling geplaatste verkeerslichten en lantaarnpalen.
Eigenaar Gemeente Westland
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 225.393
2010: 188.886
2011: 240.742
2012: 210.309
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Garrit Hendriks / Sam van Voorthuizen
Gerard Barendse (adviserend molenaar).
Telefoon 0174-764185 / 06-46424854
Bezoekmogelijkheid Zaterdag 14.00 - 17.00 uur en als de molen draait.
Rondleidingen op afspraak

© Foto: Charles Stokman (21-7-2012).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 22,70 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen??198123.00 m.
klik voor meer info Pot?buiten??198123.00 m.
klik voor meer info Derckx0390buiten19811982aanw.22.70 m.
klik voor meer info Derckx0391binnen19811982aanw.22.70 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.012418591882?aanw.04.60 m.
Kruiwerk 36 houten rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok
Inrichting EŽn koppel 16der blauwe en twee koppel 16der kunststenen; regulateur (werkend op de drie steenkoppels); sleepluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel 67 kammen
Bovenschijfloop 32 staven, steek 12,0 cm.
Spoorwiel 76 kammen
Steenschijflopen 25 staven, steek 9,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 6,37
Hoogte van de stelling: 4,00 m.
Versiering
Sierlijke baard, lichtblauw geverfd met witte rand, houtsnijwerk en het opschrift:
ANNO 1882
DE VIER WINDEN

Op de ribben van de bovenas zijn opgegoten de opschriften:
A. Hogerziel Fabrijk
O.B. 't Hooft van Benthuizen
Verwijzingen
Eigen website De Vier Winden
Ten-Bruggencatenr. 01527
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger (korenmolen), Monster
Geschiedenis
De geschiedenis van de voorganger(s) van De Vier Winden voert ver terug: op 17 september 1311 gaf de eigenaar van de molen, Diederic van de Wale, de molen met het windrecht te Voswijk aan zijn neef Jan I van Polanen in leen. De exploitatie van de korenmolen, met het daaraan verbonden windrecht, was voor Jan I van Polanen een grote inkomstenbron. Iedereen in het toen grote ambacht van Monster was namelijk verplicht zijn graan op deze molen te laten malen.
Toen de bezittingen van de Polanens in 1404 op de graven van Nassau waren overgegaan, gaven zij de molen in achterleen uit tegen bedragen van 50 tot 100 pond per jaar. Omstreeks 1600 had de graaf van Aremberg de molen in leen van prins Maurits. Daarna Mr. Johan van Hoof, advocaat bij de Grote Raad van Mechelen, met zijn zuster jvr. Johanna van Hoof, die op 23 Mei 1620 de molen overdroegen aan Gerrit Janszoon. Prins Maurits ging akkoord met deze overdracht, waarna Gerrit Janszoon zich Gerrit Janszoon van Voswijk ging noemen.
In 1667 was Cornelis Corneliszoon van Veen de molenaar. Zijn weduwe gebruikte de molen nog in 1695, maar omstreeks 1700 kwam Hendrik Holierhoek Pleunzn. op de molen, in 1747 opgevolgd door Teunis van der Knijff. Daarna was Cornelis Kouwenhoven molenaar, vervolgens Jeremias Kouwenhoven, die de molen op 7 mei 1799 overdroeg aan Huybert Burgersdijk, een molenaarszoon uit 's Gravenzande.

Uit de oude verpondingsboeken blijkt dat de molen als belastingobject ook belangrijk was: in 1610 werd de molen aangeslagen voor 63 gulden en 5 stuivers, naar huidige maatstaven een flink bedrag; in 1622 was dit 83 gulden en 4 stuivers. Enkele jaren later werd het bedrag echter verlaagd tot 66 gulden, in 1635 werd dit zelfs 41 gulden en 10 stuivers.
De Gouden Eeuw was voor de Monsterse molenaar weer niet zo'n gouden periode. In 1695 werd de molen weer aangeslagen voor 91 gulden en 10 stuivers. Met de Monsterse economie ging het toen weer wat beter, met name door de opkomst van de tuinbouw en doordat de ontvolking tot staan was gebracht.
In 2005 werd bij de molen een steen opgegraven met het jaartal '1685'; mogelijk verwijst dit naar het bouwjaar van de voorganger van de huidige molen.

De huidige molen werd in 1882 gebouwd, nadat een houten voorganger op 25 maart dat jaar door brand was verwoest. Opmerkelijk: onbekend is nog steeds, of met 'houten molen' een standerdmolen, een wipkorenmolen of achtkanter wordt bedoeld.
Bij deze bouw werd een sloopas gestoken. Geconcludeerd kan worden dat deze gegoten moet zijn voor een van de twee molens van de polder 'de Oost- en West-Zomerlanden' onder Heinenoord, waar O.B. 't Hooft van Benthuizen (wiens naam op de as vermeld staat) toen dijkgraaf was. Deze molens werden reeds in 1880 gesloopt en vervangen door een stoomgemaal (dat ook zijn naam kreeg).

In de twintigste eeuw leed De Vier Winden een kwijnend bestaan. De toenmalige eigenaar, H.J. 't Hoen, diende in de jaren 1930 en 1931 een eis tot schadevergoeding in bij de gemeente, omdat bij de molen een woonwijk was gebouwd en hij naar zijn mening werd belemmerd in zijn windrecht. Het protest leidde tot niets, waarna 't Hoen de molen verkocht aan de gebroeders Langeveld uit Loosduinen. Deze stelden de molen buiten gebruik en verkochten hem in 1957 aan de gemeente Monster.

Kort na de verkoop volgde een eerste restauratie. Daarna bleef de molen een goed onderhouden, maar statisch monument. Een tweede restauratie, begin jaren '80 van de 20ste eeuw, maakte de molen weer maalvaardig. Sindsdien is de molen regelmatig op vrijwillige basis draaiend en soms malend te zien.

De Stichting "Molen De Vier Winden" opende op 12 september 2009 een permanente expositie. In deze ruimte, op begane grond en eerste zolder, zijn foto's van de Monsterse en Westlandse molens, evenals oude molenvoorwerpen te zien.
Aanvullingen
Over de naam:
Gezien de baard is aan te nemen, dat de naam 'De Vier Winden' bij de bouw in 1882 is gegeven. Mogelijk heeft ook de voorganger deze naam al gehad.

© Foto: Garrit Hendriks (5-3-2005).

© Foto: Mark de Bruin (24-1-2007).

© Foto: Rob Pols (1-4-2013).

© Foto: Garrit Hendriks (29-9-2012).

© Foto: Garrit Hendriks (15-10-2011).

© De Vier Winden omstreeks 1900.
Foto: n.b. (verzameling Toby de Kok).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 29 mei 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Vier Winden, Monster home vorige pagina