Nederlandse Molendatabase  
Molenaarsgraaf, Zuid-Holland
Database nr. 1060
Inventaris nr. ZH173
Naam De Kerkmolen
Bouwjaar 1844
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Poldermolen
Ligging Molenhoek 24
2973 AG Molenaarsgraaf
Rijksdriehoek X: 116079 Y: 432063
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Molenwaard
Kadaster Gemeente Molenaarsgraaf, sectie C, nr. 181
Monumentennummer 29967
Landsch. waarde Betrekkelijk gering; de molen is door de dorpsbebouwing ingesloten geraakt
Eigenaar SIMAV sinds 1987
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 113.000
2010: 114.000
2011: 120.000
2012: 110.000
2013: 116.735
Bestemming Bemalen van de polder Giessen-Oudebenedenkerk en Molenaarsgraaf, thans op vrijwillige basis
Molenaar Addy Stolk
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

Foto: Ton Koorevaar (22-4-2010).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met riet
Vlucht 26,35 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0018binnen19851985aanw.26.00 m.
klik voor meer info Straathof0019buiten19851985aanw.26.15 m.
klik voor meer info Pot2555binnen1924--26.35 m.
klik voor meer info Pot0777buiten18721872?198626.35 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoordg.n.18431843?aanw.03.95 m.
Kruiwerk 42 ijzeren rollen; kruirad met hoge bank
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; evenaar
Inrichting IJzeren scheprad (fabr. De Waal & Van Driest, Utrecht) buiten de molen, Ø 5,70 m.; breedte 0,64 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 70 kammen
Bovenschijfloop 37 staven, steek 12,4 cm.
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 90 kammen, steek 17,0 cm.
Overbrengingsverhouding 2,07 : 1
Molenmaker L. Roodnat, Sliedrecht (bestek en toezicht, 1844)
Versiering
Aardige baard, overwegend wit geverfd, donkergrond afgebiesd, met het opschrift 'ANNO 1844' en daarnaast nog enige houtsnijwerk.
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 02539
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Polder Molenaarsgraaf, Oosteindse watermolen, Molenaarsgraaf
Geschiedenis
Ter plaatse van de huidige stenen grondzeiler stond vóór 1844 een wipmolen, die een behoorlijk verleden had: op 24 november 1588 werd in een vergadering van het plaatselijk bestuur besloten tot de bouw van een nieuwe Kerkmolen.

Op 23 augustus 1843 brandde deze wipmolen door blikseminslag af. Er werd besloten een ronde stenen grondzeiler te laten bouwen naar een door Leendert Roodnat uit Sliedrecht te maken bestek. Roodnat bleef ook daarna als dagelijks opzichter bij de bouw van de molen betrokken en verzorgde de aankoop van materialen. Van 26 augustus 1843 tot 1 mei 1844 was hij als zodanig in dienst bij de polder waarvoor hij € 423,- ontving.
Als metselaars van de romp werden genoemd Dirk Verheul uit Giessendam, Dirk Luthart en Anthony de Kovel. Dagelijks opzichter van het metselwerk was Wouter Jacobus Versteeg uit Sliedrecht. Er zouden in totaal ongeveer 248.000 stenen in de molen zijn verwerkt die waren gekocht bij de Gebr. ‘t Hooft in Dordrecht. De stenen werden per schip aangeleverd in 21 partijen met een wisselende hoeveelheid van 3.000 tot 26.000 stenen per vracht voor een totaalprijs van € 1.228,85. De benodigde tras en kalk werd geleverd door Penn & Bauduin uit Dordrecht. Het voegen van het metselwerk werd uitgevoerd door M.J. Verhey uit Sliedrecht.

De overige onkosten bestonden in hoofdzaak uit de volgende leveranties en arbeidslonen:
- P.W. Hesmery, Dordrecht, voor geleverd staal en ijzer € 83,00;
- het door Jan Schouten uit Dordrecht leveren van een grenen roede € 350;
- door houthandelaar Fop Smit geleverd hout € 3.318,80;
- smid Jan PoIs (Vuilendam) voor geleverd smeedwerk € 300,00;
- door Gerrit van der Laan uitgevoerd timmerwerk € 1.440,00;
- voor de leverantie van materiaal en arbeidsloon, buiten het bestek om, aan Gerrit van der Laan € 264,35;
- door smid Jan Mes uit Nieuw-Lekkerland geleverd ijzerwerk € 29,30;
- voor het leveren en stellen van een ijzeren scheprad door ijzergieterij De Waal & Van Driest uit Utrecht € 898,50;
- het leveren van een grenen spil door Amoldus de Groot uit Dordrecht € 130,00;
- voor het leveren van zand door W. Vlot uit Bleskensgraaf € 12,00;
- voor het leveren van verfstoffen door N.C.M. van Someren Brand uit Dordrecht € 14,90;
- voor de leverantie van ijzer en staal (waaronder de bovenas) door de Nederlandsche Stoom Boot Maatschappij te Rotterdam € 935,31.
De totale bouwkosten waren volgens bet bestek begroot op € 12.706,-.

Op 7 mei 1926 besloot het polderbestuur, na uitgebracht advies van M.F. Visser uit Delft, in de molen een elektromotor van 60 pk. te plaatsen die door middel van een overbrenging het scheprad kon aandrijven. Hierdoor was men minder afhankelijk van de wind en van de tweede molen. In 1927 werd de Westeindse Molen dan ook gesloopt.
Nadat in 1975 de bemaling van de polder werd gecombineerd met de polder Giessen-Oudebenedenkerk, werd de elektromotor weer uit de Kerkmolen verwijderd.

In 1971 kocht de gemeente Molenaarsgraaf de molen voor het bekende bedrag van € 1,-. In het daarop volgende jaar werden ingrijpende herstellingen uitgevoerd, zoals repareren van roeden en staart, opnieuw ophekken van het wiekenkruis, gedeeltelijk vernieuwen van het rietdek van de kap, nieuw windpeluw en voorkeuvelens en herstellingen aan het metselwerk van de romp.

Door verscheidene kleinere reparaties bleef de molen ook nadien flinke financiële offers vragen van de gemeente. Om die reden wilde het college van B&W in juli 1983 de molen voor € 1.- verkopen aan de SIMAV. De meerderbeid van de raad kon zich hier echter niet in vinden. Er werd een fonds gevormd, gevoed door de saldi-reserves van de gemeente, van waaruit de onderhoudskosten zouden worden betaald. In de daaropvolgende jaren zijn grote bedragen uitgegeven aan onder meer het waterdicht maken van de romp en het aanbrengen van een nieuw wiekenkruis.

Op 1 juni 1987 besloot de gemeente Graafstroom waarvan Molenaarsgraaf sinds 1 januari 1986 deel uitmaakt, de molen toch in beheer te geven aan de molenstichting. Gelijktijdig met de overdracht van de molen werd ook de naastgelegen molenaarswoning, tot dan eigendom van het hoogheemraadschap, overgedragen, elk voor de bekende gulden.

Een paar opmerkelijke details:
De staven van het onderschijfloop zijn in gietijzer uitgevoerd en daarbij niet rond, maar ovaal van vorm.
Evenzo opvallend is dat deze grote molen slechts ŽŽn toegangsdeur heeft: de tweede werd in 1926, toen de motor werd aangebracht en gedacht dat er toch veel minder op windkracht zou worden gedraaid, gedeeltelijk dichtgemetseld tot een raam.

© Foto: A. Stolk (1-7-2008).

© Foto: Abel van Loenen (19-4-2014).

© Foto: John Scholte (16-8-2013).

© Foto: Abel van Loenen (21-9-2013).

© Oude ansichtkaart, datum onbekend. Verzameling: Jelle van Daalen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 9 juni 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Kerkmolen, Molenaarsgraaf home vorige pagina