Nederlandse Molendatabase
Maassluis, Zuid-Holland
Database nr. 1054
Inventaris nr. ZH116
Ten-Bruggencatenr. 01533
Naam De Hoop
Bouwjaar onbekend / 1970
Type Stellingmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Zuiddijk 94
3143 AT Maassluis
Rijksdriehoek X: 77241 Y: 437313
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Maassluis
Kadaster Gemeente Maassluis, sectie D, nr. 7656
Monumentennummer 26629
Landsch. waarde Zeer groot, met name vanuit het oude centrum en vanaf de toegangsweg tot Maassluis, echter uit een aantal windrichtingen windbelemmering door(te) hoge bomen
Eigenaar Gemeente Maassluis
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 87.000 (stilgezet)
2010: 65.621
2011: 150.831
2012: 127.000
2013: 136.832
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Molenaar Jaap van der Kaaden / Tim Dreessen / Paul Kors
Bezoekmogelijkheid Woensdag 13.00 - 17.00 uur
Zaterdag 9.00 - 13.00 uur

© Foto: Rob Pols (2-4-2011).
Constructie
Romp Ronde stenen molen; ongetailleerd
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 26,30 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen In 1957 kreeg deze molen op de binnenroede het systeem-Ten Have. Door de asbreuk van 2 september 1963 ging, met het gehele wiekenkruis, ook dit systeem verloren. Bij het herstel werd in 1971 weer Oud-Hollandse ophekking aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0257buiten20102011aanw.26.30 m.
klik voor meer info Bremer0143binnen19691970aanw.26.30 m.
klik voor meer info Bremer0144buiten19691970201026.51 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ???1970aanw.04.45 m.
Kruiwerk 48 houten rollen; kruihaspel
Vang IJzeren hoepelvang; vangbalk met haak; vangstok
Inrichting Eén koppel 16der blauwe en één koppel 16der kunststenen; regulateur; sleepluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel 66 kammen
Bovenschijfloop 27 staven, steek 13,5 cm.
Spoorwiel 83 kammen
Steenschijflopen 28 staven, steek 8,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 7,25.
Molenmaker ?? (1792?)
Fa. Van de Loo, Kethel (1970)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met op aparte bordjes de opschriften 'DE HOOP' en daaronder '16 90'. Middenin dit jaartal is in het klein het wapen van Maassluis afgebeeld.
Verwijzingen
Eigen website De Hoop
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger De Hoop voorganger, Maassluis
Geschiedenis
Over het bouwjaar van deze molen bestaat onduidelijkheid: '1792' wordt vaak genoemd, maar vermoedelijk is de molen ouder. '1690' lijkt, gezien de forse bouw van de molen, ook niet geheel uit te sluiten. Het is hoe dan ook de opvolger van een houten molen. In de “Aentekeningen betreffende Maassluis van Jan Schim” wordt vermeld dat “de molen werd 12 Juli 1617 getransporteerd voor 1500 car. Guldens” (carolusgulden, met een waarde van fl. 1,80). Het lijkt om een standerdmolen te gaan die hier omstreeks 1620 gebouwd was. Op een kaart van Delfland uit 1611 staat bij de huidige locatie al “Core Mole” aangegeven.

In 1903 sloeg de bliksem in. Hierop liet de toenmalige eigenaar en bewoner, Johannes de Bruijn, een woning naast de molen bouwen welke hij met zijn gezin het jaar daarop betrok.
De molen werd in 1916 verkocht aan een combinatie met het plan deze af te breken en de stenen te gebruiken voor de bouw van vijf woonhuizen. Dit ging blijkbaar niet door want in 1919 kocht de gemeente Maassluis de molen met vijf “bunders” land.
In 1920 verkocht de gemeente de molen weer aan een particulier, George Frederik Terlaak sr., die in 1933 overleed. Hierop werd Terlaak jr. eigenaar. Deze verkocht de molen vanwege de crisistijd in 1938 weer aan de gemeente. In de Tweede Wereldoorlog heeft de Luchtbeschermingsdienst van Maassluis vanaf 1941 de molen als uitkijkpost gebruikt. Hiertoe werd onder meer een wachtlokaal in de molen getimmerd.

De molen stond sinds 1938 stil maar kwam in de hongerwinter van 1944-45 op last van de gemeente weer in bedrijf om het weinige graan dat nog beschikbaar was voor de lokale bevolking te malen. Met kunst en vliegwerk zorgde men voor een stel 'zeilen'. De houten toegangsdeur op het noorden werd vervangen door een ijzeren met het opschrift “Streng verboden toegang”: men vreesde voor inbraken wegens het gebrek aan voedsel onder de bevolking!

Na de oorlog kreeg de molen nieuwe bruine zeilen. De molen werd tot 1951 verhuurd aan de Gebr. Terlaak; die vestigden er weer een maalbedrijfje.
In 1946 vroegen B&W van Maassluis de directeur gemeentewerken een gespecificeerde raming op te maken voor herstel van het metselwerk en algehele restauratie van de molen. De kosten zouden neerkomen op ƒ 11.800, -, een fors bedrag voor die tijd. Opvallend is de toevoeging bij de raming dat, indien het gemeentebestuur in de toekomst de riolering in het poldergebied zou willen laten bemalen door de molen(!), het opvoerwerktuig buiten de molen geplaatst diende te worden om schade aan de fundering te voorkomen. Een ambtenaar van de gemeente had dit voorgesteld, maar zo ver kwam het niet.
In 1949 voerde molenmakerij Ottevanger uit Moerkapelle een grote restauratie uit: roeden, windpeluw en staartwerk werden vernieuwd evenals de kammen in boven- en spoorwiel.

In 1951 was C. Kruyt huurder. Het gemeentebestuur vond kennelijk dat hij de molen te hard laat draaien, want hij wordt gesommeerd om niet harder te gaan dan 90 enden. Op 6 november 1951 verzocht deze molenaar de gemeente om een nieuw koppel stenen. De begroting stond dit nog niet toe maar “aangezien de wintermaanden bij uitstek de maanden zijn waarin het meest gemalen wordt” was het voor de molenaar van groot belang dat de stenen zo spoedig mogelijk werden aangebracht. Op 27 januari 1952 gaat er een stekelig briefje uit van burgemeester en wethouders naar molenmaker Van der Loo uit Kethel. Wat was er gebeurd? De gemeente had de molenmaker verzocht schriftelijk te bevestigen dat hij in staat was een koppel maalstenen te leveren en aan te brengen voor fl. 600,- maar de molenmaker had dit als en opdracht tot levering opgevat en de stenen inmiddels geleverd en aangebracht. De gemeente werd dus voor een voldongen feit gesteld.
Op 17 februari 1953 wordt de molen verhuurd aan molenaar Gerrit Terlaak tegen een prijs van € 2,50 per week. Op 6 juli 1953 wordt aan de Christelijke Muziekvereniging “Maassluisse Harmonie” een zolder van de molen voor een paar avonden per week in gebruik gegeven voor repetities voor € 1,- per avond. Molenaar Terlaak protesteerde hiertegen omdat hij zo een opslagzolder kwijt was. Uiteindelijk kreeg de molenaar tot eind 1953 gratis het gebruik van de molen terwijl de muziekvereniging € 1,- per repetitieavond schuldig bleef aan de gemeente.
Vanaf 1 maart 1955 tot oktober 1960 huren de gebr. A. en G. Kluit de molen. Op 28 juli 1954 was hun molen “De Noord” te Rotterdam door brand verloren gegaan. Van de molen werd onregelmatig gebruik gemaakt omdat de molenaars van elders moesten komen. De molen werd verhuurd voor een prijs van € 500,- per jaar tot het moment dat het wiekenkruis verbeterd zou zijn, dan zou de prijs € 700,- per jaar worden. Dit gebeurde in 1957: op de binnenroede werd het systeem Ten Have aangebracht. De kosten hiervan bedroegen € 7523,30. De roede werd door Ten Have deels per schip en deels per spoor aangevoerd; Van der Loo uit Kethel zorgde voor het doorboren van de as ten behoeve van de zwichtstang.

In 1960 werd Luitje Noordhof uit Nieuwerkerk aan den IJssel de nieuwe molenaar/huurder.
Op 2 september 1963 vond het grootste drama in het bestaan van deze molen plaats: de  bovenas brak tijdens het malen en als gevolg stortte het wiekenkruis naar beneden. Persoonlijke ongelukken deden zich niet voor. De arbeidsinspectie noemde twee mogelijke oorzaken voor het breken van de bovenas: òf het bovenwiel had een te grote diameter waardoor tijdens het draaien de diameter zo vergroot werd dat twee platen van elkaar afschoven en een stekend uiteinde omhoog kon komen en geblokkeerd werd door de vang, òf de velgplaten waren verkeerd bevestigd rond het bovenwiel, waardoor er één kon losraken en een houten blok van de vang op- en wegdrukte waardoor de vang plotseling aangetrokken werd en de bovenas blokkeerde en stukwrong.
De directeur gemeentewerken noemde na het ongeval als opties waarbij de molen óf gesloopt zou worden(!), óf gedeeltelijk hersteld waarbij de kap niet langer kruibaar zou zijn óf algeheel herstel. Om Maassluis niet van een karakteristiek en dominerend bouwwerk te beroven en om de molen in bedrijf te kunnen houden, koos men vrijwel direct voor algeheel herstel. De kosten werden begroot op ƒ 100.900, -.

In de jaren 1969-1971 werd de molen uitwendig geheel gerestaureerd, waarbij het Oud-Hollandse wieksysteem werd teruggebracht op het wiekenkruis.

In 1977 volgde een inwendige restauratie gevolgd door een restauratie in 1980-1981. Hierna was de molen weer geheel maalvaardig en maalde in de jaren ’80 op vrijwillige basis voor een plaatselijke bakker tot begin jaren ’90.
In 1992 werd er wederom een grote restauratie uitgevoerd waarbij het metselwerk aan de buitenkant onder handen werd genomen en onder andere de bedekking op de kap geheel vernieuwd werd. Sindsdien werd er periodiek klein onderhoud verricht.

In de jaren ’90 werd er op vrijwillige basis gemalen voor het korenmolenbedrijf van molen “Aeolus” in Vlaardingen tot het abrupte einde van dit bedrijf na het plotselinge overlijden van Niek Boekestijn jr.
Vanaf 1972 is Jaap van der Kaaden als vrijwillig molenaar op deze molen actief. In 1977 kwam zijn broer Arie erbij. Beide molenaars lieten de molen regelmatig draaien en malen en deden veel van het onderhoud aan de molen zelf zoals het gedeeltelijk vernieuwen van slechte vloeren- en raamkozijnen. Hierbij was een groot voordeel dat Arie timmerman was. Bovendien liepen (en lopen) verschillende leerling-molenaars hun stage op deze molen en worden al sinds de jaren ’80 hier theorieavonden verzorgd voor Zuid-Hollandse vrijwillige molenaars in opleiding.

In 2003 ontvingen de broers Van der Kaaden een Koninklijke onderscheiding voor hun jarenlange inzet voor de molen. Helaas overleed Arie op 16 oktober 2003 na een slepende ziekte.
De molen draait regelmatig en de biotoop wordt zoveel mogelijk in de gaten gehouden. Zo werd in 2004 een ontwerpplan voor een nieuw te bouwen flatcomplex omwille van de molen aangepast: het trappenhuis moest dik een meter verlaagd worden om zo te voldoen aan de zogenaamde “1 op 30 regel” (elke dertig meter verder van de molen 1 meter hoger dan puntje onderste wiek) van de provincie Zuid-Holland. In het voorjaar van 2006 zijn stelling en ophekking deels vervangen. In juni 2007 is er, na een grondige schoonmaakbeurt, voor het eerst in 5,5 jaar weer gemalen.

In 2008 werd de houten lange spruit vervangen door een stalen exemplaar; de voeghoutkoppen in kunsthars vernieuwd en steenbord en -bed vernieuwd. Ook werden beide roeden doorgeschoven. In augustus 2009 is de molen voorlopig stilgezet, nadat was vastgesteld dat de buitenroede onbetrouwbaar was. Nadat deze kaal was gezet werd de roede op 6 april 2010 gestreken. Hierna werd enige tijd met één roede gemalen. Op 24 maart 2011 werd de nieuwe buitenroede gestoken.
Aanvullingen
Overige wetenswaardigheden:

De installatie om de Ten Have-kleppen te bedienen bleef na de asbreuk van 1963 deels bewaard, lag jarenlang bij molenmakerij Van de Loo te Kethel en werd daarna aangekocht door de Groninger molenaar Martin van Doornik. In maart 2007 is deze installatie verkocht aan molenmakerij Groot Wesseldijk.

Trivia:
Over de blikseminslag van 1903 vermeldt de Schiedamse Courant van 15 september 1903: "Zaterdagavond sloeg de bliksem in de korenmolen van den heer J. de Bruijn op den Zuiddijk en veroorzaakte boven in den molen een begin van een brand, die spoedig werd gebluscht. In de slaapkamer en de daaronder gelegen voorkamer sloeg hij alles kort en klein".
Literatuurverwijzingen:
Maarten 't Hart: Het wiekenkruis, in: Niet van wind alleen, Leiden 1993. (In dit korte verhaal wordt op hilarische wijze verteld over de roemruchte asbreuk van 2 september 1963).
Overige foto's

© Foto: Donald Vandenbulcke (3-3-2011), in afwachting van de nieuwe buitenroede.

© Wat er ontbreekt aan deze askop? Nou, de walpen!
Foto: Rob Pols (13-10-2007).

© Foto: Rob Pols (8-8-2009).

© Foto: Rob Pols (8-8-2009).

© De Hoop tussen ± 1900 en 1920.
Foto: ? (verzameling Tim Dreessen).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 1 januari 1970

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Hoop, Maassluis home vorige pagina