Nederlandse Molendatabase
Leidschendam, Zuid-Holland
1042
Middenmolen (van de Driemanspolder)
1672
Grondzeiler
Achtkante Molen
Poldermolen
Stompwijkseweg 26
2266 GE Leidschendam
X: 88739 Y: 454889
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Leidschendam-Voorburg
Gemeente Stompwijk, sectie D, nr. 1569
Provincie Zuid Holland
Provincie Zuid Holland is eigenaar sinds 1958; daarvoor de Driemanspolder
In restauratie (zie 'Geschiedenis')
Bemalen van de Nieuwe Driemanspolder (2e trap), thans op vrijwillige basis; woning
Fokko Kolman
Niet te bezichtigen
Zeer groot
ZH078
00966
25725
Constructie
Eiken achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van 1 m.
Gedekt met riet
28,40 / 28,55 m.
Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Vanaf 1935 was deze molen, met zijn buurmolens, voorzien van het systeem Dekker.
Rond 1960 werd op beide roeden het systeem Fauël (fokwieken) met steekborden aangebracht en dat is sindsdien zo gebleven.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Pannevis g.n. binnen ? 1892 binnen 1909 28.00
klik voor meer info Straathof 0137 binnen 1999 1999 binnen aanw. 28.40
klik voor meer info Straathof 0138 buiten 1999 1999 buiten aanw. 28.55
klik voor meer info Pot 2139 binnen 1909 1910 binnen 1935 28.00
klik voor meer info Pot 1754 binnen 1896 1936 binnen 1999 28.60
klik voor meer info Pot 1755 buiten 1896 1936 buiten 1999 28.50
klik voor meer info Pot 0875 buiten 1875c 1892 buiten 1936? 28.00
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje 0405 1866 1866 aanw.
48 ijzeren rollen; kruirad met lage bank
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
IJzeren scheprad, Ø 6,50 m.; breedte 0,46 m. onderin de molen. Wateras fabr. De Prins van Oranje nr. 828 (1872). Woning in de molen.
Bovenwiel 69 kammen
Bovenschijfloop 40 staven, steek 13,0 cm.
Onderschijfloop 24 staven
Onderwiel 87 kammen, steek 16,8 cm.
Overbrengingsverhouding 2,10 : 1
Eenvoudige baard, groen geverfd, wit afgebiesd, met het wapen van Zuid-Holland in het midden en het opschrift 'Anno 1672'.

Eenvoudige achterbaard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd.

De sluitsteen in de toog van de achterwaterloop bevat het jaartal ‘1858’.
Verwijzingen
bezoek allemolens.nl voor historische foto’s en documenten.
Geschiedenis
De molen maakt als middenmolen deel uit van de molendriegang van de Nieuwe Driemanspolder (ca. 975 ha, opvoerhoogte tweede bemalingstrap 1,35 m.). De Nieuwe Driemanspolder ontstond op 1 januari 1976 als uitvloeisel van het inrichten van een waterbeheersplan voor de Driemanspolder en de Nieuwe Polder. De polder werd op 1 januari 1979 bestuurlijk opgenomen in het waterschap De Ommedijck.

Tot december 1876 werd de Driemanspolder door twee molengangen bemalen: de zuidelijker gelegen driegang, ook wel Kostverlorengang genoemd, werd toen vervangen door een stoomgemaal. De noordelijke gang, de Kerklaangang, bleef in bedrijf en zo had de Driemanspolder een gecombineerde bemaling.

Scheprad en onderwiel bevinden zich grotendeels onder de molen in de zgn. 'hel'. De woning is verhoogd uitgevoerd en via buitentrappen toegankelijk. Overigens zijn, volgens overlevering, de molens van de Driemanspolder tot ca. 1800 niet bewoond geweest.

In 1935 werd deze molen, tegelijk met de bovenmolen, voorzien van het systeem-Dekker. Op 20 september dat jaar werden, bij een bulderende wind, de molens officieel in bedrijf gesteld. Luttele dagen later, op 30 september, brak tijdens het malen de binnenroede en raakte de buitenroede daardoor ook beschadigd. Snel werden andere roeden besteld en was de molen weer maalvaardig.

Uiteindelijk kwam de molendriegang van Leidschendam op 1 januari 1952 buiten bedrijf. De toestand was op dat moment gewoon slecht: de molens hadden tijdens de oorlog zeer veel moeten geven (tot wel 1700 maaluren per jaar!) en waren een beetje 'op'.

In 1958 volgde verkoop aan de provincie Zuid-Holland. In 1959 volgde restauratie waarbij de molens in perfecte staat werden gebracht volgens de toenmalige wet BWO (Bescherming Waterstaatswerken in Oorlogstoestand). Het was de tijd waarin met name Oost-Europa niet werd vertrouwd en de angst voor een nieuwe oorlog ervoor zorgde, dat molens, die in noodgevallen meerdere polders konden bemalen, op kosten van het rijk maalvaardig werden gehouden.
De molengang van Leidschendam kwam echter na 1959 nooit meer in bedrijf en bleef alleen reservebemaling. Gedraaid werd er maar sporadisch. Pas in de loop van de jaren '70 kwam, mede onder invloed van de Nationale Molendag, er meer beweging in de driegang.

In 1999-2000 onderging deze molen een ingrijpende restauratie: nieuwe roeden + ophekking + fokken; windpeluw, koppen voeghouten aangelast met kunsthars, grote delen van de kuip en de rietplanken geheel nieuw, nieuwe schoepen op het scheprad; verder werd een storende lekkage in de boezem tussen middel- en bovenmolen (voorlopig) verholpen.

De in 1999 vervangen binnenroede, Pot nr. 1754 (1896), ligt sindsdien tussen de Boven- en Middelmolen in als souvenir. Deze was, tezamen met de vm. buitenroede (nr. 1755), afkomstig van de Dikke Molen te Zwammerdam. Deze molen werd in 1933 onttakeld (maar in 1941 vanwege de oorlogsomstandigheden weer maalvaardig gemaakt).

Deze molen staat, als enige van deze driegang, duidelijk scheef. Lang geleden is de rolvloer al aangepast om het kruien niet verder te bemoeilijken. Bij de werkzaamheden van 1999 is wederom de kruivloer aangepast. In 2013 kreeg deze molen, als laatste van de driegang, ijzeren rollen, zodat het kruien nu duidelijk gemakkelijker zal gaan.

In december 2013 is begonnen met herstel van de waterlopen en deze werden daarom zowel aan voor- als achterzijde tijdelijk afgedamd. Nadat in het najaar van 2014 met de werkzaaamheden werd begonnen, kwam een grote tegenvaller aan het licht: de fundering bleek op sommige plaatsen slecht en zelfs deels verdwenen! De wielbak zweefde min of meer in de lucht. De verwachting is dat de molen pas na de zomer van 2015 maalvaardig zal zijn.

Molenaars van deze molen:
Pieter van den Berg (? - 1892)
Arie de Groot (1892 - 1903)
Pieter van Elswijk (1903 - 1947)
Aanvullingen

Deze molen wordt nooit anders aangeduid dan 'de middelmolen (van de Driemanspolder)'.
Overige foto's
Middenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Rob Pols (28-4-2007).
© Foto: Rob Pols (28-4-2007).
Middenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Rob Pols (28-4-2007).
© Foto: Rob Pols (28-4-2007).
Middenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Gert Klooster (19-8-2012).
© Foto: Gert Klooster (19-8-2012).
Middenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Piet Glasbergen (24-3-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (24-3-2013).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: dinsdag 19 mei 2015 | Geschiedenis Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Middenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam home vorige pagina