Nederlandse Molendatabase
Leidschendam, Zuid-Holland
Database nr. 1042
Inventaris nr. ZH078
Ten-Bruggencatenr. 00966
Naam Middenmolen (van de Driemanspolder)
Bouwjaar 1672
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Poldermolen
Ligging Stompwijkseweg 26
2266 GE Leidschendam
Rijksdriehoek X: 88739 Y: 454889
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Kadaster Gemeente Stompwijk, sectie D, nr. 1569
Monumentennummer 25725
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Provincie Zuid Holland sinds 1958; daarvoor de Driemanspolder
Bedrijfsvaardigheid Tijdelijk niet maalvaardig (zie 'Geschiedenis')
Bestemming Bemalen van de Nieuwe Driemanspolder (2e trap), thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Fokko Kolman
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Rob Pols (28-4-2007).
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van 1 m.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 28,40 / 28,55 m.
Wiekenvorm Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Wiekverbeteringen Vanaf 1935 was deze molen, met zijn buurmolens, voorzien van het systeem Dekker.
Rond 1960 werd op beide roeden het systeem Fauël (fokwieken) met steekborden aangebracht en dat is sindsdien zo gebleven.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pannevisg.n.binnen?1892190928.00 m.
klik voor meer info Straathof0137binnen19991999aanw.28.40 m.
klik voor meer info Straathof0138buiten19991999aanw.28.55 m.
klik voor meer info Pot2139binnen19091910193528.00 m.
klik voor meer info Pot1754binnen18961936199928.60 m.
klik voor meer info Pot1755buiten18961936199928.50 m.
klik voor meer info Pot0875buiten1875c18921936?28.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje040518661866aanw.04.30 m.
Kruiwerk 48 ijzeren rollen; kruirad met lage bank
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting IJzeren scheprad, Ø 6,50 m.; breedte 0,46 m. onderin de molen. Wateras fabr. De Prins van Oranje nr. 828 (1872). Woning in de molen.
Overbrengingen Bovenwiel 69 kammen
Bovenschijfloop 40 staven, steek 13,0 cm.
Onderschijfloop 24 staven
Onderwiel 87 kammen, steek 16,8 cm.
Overbrengingsverhouding 2,10 : 1
Versiering
Eenvoudige baard, groen geverfd, wit afgebiesd, met het wapen van Zuid-Holland in het midden en het opschrift 'Anno 1672'.

Eenvoudige achterbaard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd.

De sluitsteen in de toog van de achterwaterloop bevat het jaartal ‘1858’.
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De molen maakt als middenmolen deel uit van de molendriegang van de Nieuwe Driemanspolder (ca. 975 ha, opvoerhoogte tweede bemalingstrap 1,35 m.). De Nieuwe Driemanspolder ontstond op 1 januari 1976 als uitvloeisel van het inrichten van een waterbeheersplan voor de Driemanspolder en de Nieuwe Polder. De polder werd op 1 januari 1979 bestuurlijk opgenomen in het waterschap De Ommedijck.

Tot december 1876 werd de Driemanspolder door twee molengangen bemalen: de zuidelijker gelegen driegang, ook wel Kostverlorengang genoemd, werd toen vervangen door een stoomgemaal. De noordelijke gang, de Kerklaangang, bleef in bedrijf en zo had de Driemanspolder een gecombineerde bemaling.

Scheprad en onderwiel bevinden zich grotendeels onder de molen in de zgn. 'hel'. De woning is verhoogd uitgevoerd en via buitentrappen toegankelijk. Overigens zijn, volgens overlevering, de molens van de Driemanspolder tot ca. 1800 niet bewoond geweest.

In 1935 werd deze molen, tegelijk met de bovenmolen, voorzien van het systeem-Dekker. Op 20 september dat jaar werden, bij een bulderende wind, de molens officieel in bedrijf gesteld. Luttele dagen later, op 30 september, brak tijdens het malen de binnenroede en raakte de buitenroede daardoor ook beschadigd. Snel werden andere roeden besteld en was de molen weer maalvaardig.

Uiteindelijk kwam de molendriegang van Leidschendam op 1 januari 1952 buiten bedrijf. De toestand was op dat moment gewoon slecht: de molens hadden tijdens de oorlog zeer veel moeten geven (tot wel 1700 maaluren in een jaar!) en waren een beetje 'op'.

In 1958 volgde verkoop aan de provincie Zuid-Holland. In 1959 volgde restauratie waarbij de molens in perfecte staat werden gebracht volgens de toenmalige wet BWO (Bescherming Waterstaatswerken in Oorlogstoestand). Het was de tijd waarin met name Oost-Europa niet werd vertrouwd en de angst voor een nieuwe oorlog ervoor zorgde, dat molens, die in noodgevallen meerdere polders konden bemalen, op kosten van het rijk maalvaardig werden gehouden. De molengang van Leidschendam kwam echter na 1959 nooit meer in bedrijf en bleef alleen reservebemaling. Gedraaid werd er maar sporadisch.

In 1999-2000 onderging deze molen een ingrijpende restauratie: nieuwe roeden + ophekking + fokken; windpeluw, koppen voeghouten aangelast met kunsthars, grote delen van de kuip en de rietplanken geheel nieuw, nieuwe schoepen op het scheprad; verder werd een storende lekkage in de boezem tussen middel- en bovenmolen verholpen.

De in 1999 vervangen binnenroede, Pot nr. 1754 (1896), ligt sindsdien tussen de Boven- en Middelmolen in als souvenir. Deze was, tezamen met de vm. buitenroede (nr. 1755), afkomstig van de Dikke Molen te Zwammerdam. Deze molen werd in 1933 onttakeld (maar in 1941 vanwege de oorlogsomstandigheden weer maalvaardig gemaakt). Overigens kocht de Driemanspolder de twee roeden pas op 2 januari 1936 aan.

Deze molen staat, als enige van deze driegang, duidelijk scheef. Lang geleden is de rolvloer al aangepast om het kruien niet verder te bemoeilijken. Bij de werkzaamheden van 1999 is de molen niet rechtgezet; wél is toen de kruivloer aangepast. In 2013 kreeg de molen, als laatste van de driegang, ijzeren rollen, zodat het kruien nu duidelijk gemakkelijker zal gaan. 

In december 2013 is begonnen met herstel van de waterlopen en zijn deze zowel aan voor- als achterzijde tijdelijk afgedamd.

Molenaars van deze molen
:
Pieter van den Berg (? - 1892)
Arie de Groot (1892 - 1903)
Pieter van Elswijk (1903 - 1947)
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt nooit anders aangeduid dan 'de middelmolen (van de Driemanspolder)'.
Overige foto's

© Foto: Rob Pols (28-4-2007).

© Foto: Rob Pols (28-4-2007).

© Foto: Gert Klooster (19-8-2012).

© Foto: Piet Glasbergen (24-3-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 9 november 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Middenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam home vorige pagina