Nederlandse Molendatabase
Leidschendam, Zuid-Holland

Bovenmolen (van de Driemanspolder)

Bovenmolen (van de Driemanspolder)
1672
Grondzeiler
Achtkante Molen
Poldermolen
Stompwijkseweg 24
2266 GE Leidschendam
X: 88651 Y: 455015
N 52.079428 O 4.419295
toon op Google Maps
toon in Google Streetview
Leidschendam
Leidschendam-Voorburg
Gemeente Stompwijk, sectie D, nr. 511
Provincie Zuid Holland
De provincie Zuid-Holland is eigenaar sinds 1958; daarvoor de Driemanspolder
Maalvaardig
2015: 0
2014: 0
2013: 6.012
2012: 6.079
2011: 14.010
2014: restauratie
2015: restauratie
Bemalen van de Nieuwe Driemanspolder (3e trap), thans op vrijwillige basis; woning
Niet te bezichtigen
Zeer groot, maar wordt tussen NW en N nogal verstoord door beplantingen.
1041
ZH077
00965
25724

Molenmakersbedrijf Molema, Heiligerlee

Bovenmolen (van de Driemanspolder)

Constructie

Constructie

Eiken achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van 1,00 m.
Gedekt met riet
28,40 / 28,20 m.
Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Vanaf 1935 was deze molen, met zijn buurmolens, voorzien van het systeem Dekker.
In 1959 werd op beide roeden het systeem Fauël (fokwieken) aangebracht. Later zijn, bij een vernieuwing, deze fokken voorzien van steekborden en dat is sindsdien zo gebleven.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot 1642 buiten 1891 1935c buiten 1971 28.00
klik voor meer info Pot 1643 binnen 1892 1935c binnen 1979 27.90
klik voor meer info Derckx 0284 binnen 1978 1979 binnen aanw. 28.40
klik voor meer info Bremer 0195 buiten 1971 1971 buiten aanw. 28.20
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed. A. 0220 1863 1863 aanw. 04.40
52 ijzeren rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang (vastgezet) uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok, kneppel
IJzeren scheprad in de molen; Ø 6,50 m; breedte 0,58 m. Woning in de molen.
Bovenwiel 69 kammen
Bovenschijfloop 41 staven, steek 13,5 cm.
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 87 kammen, steek 16,5 cm.
Overbrengingsverhouding 2,25 : 1

Bovenmolen (van de Driemanspolder)

Versiering

Eenvoudige baard, groen geverfd, wit afgebiesd, met het wapen van Zuid-Holland in het midden en het opschrift: "Anno 1672".

Achterbaard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd.

Grote gevelsteen op het noordveld van de onderbouw met de tekst:
"1668, 23 juni Aan Dokter Adrianus Quack wordt octrooi verleend tot DROOGMAKING dezer plassen.
1671 DE BOUW van 7 schepradmolens wordt aanbesteed
1935, 19 sept. de laatste 3 schepradmolens worden voorzien van DEKKERWIEKEN
onder het bestuur van A.J. Bos, dijkgraaf J.G. Kool secretaris J.A. Duinisveld, J. van Dorp Jzn.
J.B. Ammerlaan, G. Noordam BESTUURSLEDEN"

(N.B. Deze gevelsteen was een geschenk van de bekende molenvriend Jhr. van Rijckevorsel).

In de muur tussen onderwiel en scheprad zit aan de binnenzijde een kleine steen ingemetseld met de tekst: "Den eerste steen aan krimpenbak gelegd door Antonius Groenewegen den 8 july 1862"

De sluitsteen in de toog van de achterwaterloop bevat eveneens het jaartal '1862'.

Aan de onderzijde van de bovenschijfloop is de tekst aangebracht
'PRV anno 1873 oud 17 jaar' (N.B. Wie 'PRV' was, is tot op heden niet achterhaald).

Bovenmolen (van de Driemanspolder)

Bovenmolen (van de Driemanspolder)

Geschiedenis

Geschiedenis

De molen maakt als bovenmolen deel uit van de molengang van de Nieuwe Driemanspolder (ca. 975 ha, opvoerhoogte derde bemalingstrap 1,35 m.). Deze polder ontstond op 1 januari 1976 als uitvloeisel van het inrichten van een waterbeheersplan voor de Driemanspolder en de Nieuwe Polder. Op 1 januari 1979 volgde bestuurlijke opname in het waterschap De Ommedijck.

Tot 1876 werd de Driemanspolder door twee dichtbij elkaar gelegen driegangen bemalen. De bemaling van de zuidelijke molengroep, ook wel 'Kostverlorengang' genoemd, werd toen overgenomen door een stoomgemaal. Op 30 december 1876 werden twee van de drie molens van de zuidelijke driegangvoor de sloop te koop aangeboden. Het lot van de derde molen is vooralsnog niet geheel duidelijk: vermoedelijk was deze bestemd tot machinistenwoning maar kennelijk later alsnog gesloopt.

De overgebleven driegang, vaak aangeduid als de 'Kerklaangang', bleef tezamen met het gemaal, in bedrijf, dat wil zeggen: de windbemaling bleef hoofdbemaling, het stoomgemaal diende voor aanvulling en windstille periodes.
Maar tijden veranderden: in 1922 was de stoommachine al vervangen door een ruwoliemotor, waarmee de paraatheid van de mechanische bemaling aanmerkelijk werd vergroot. Toen het gemaal in 1951 geheel elektrisch werd uitgevoerd, viel per 1 januari 1952 voor de molengroep als maalwerktuig het doek. Minstens zo belangrijk was dat de (uit 1945 daterende) centrifugaalpomp van de ondermolen het werk niet goed aan kon en de balans daardoor uit de molengang was. Bovendien waren de molens, die tussen 1940 en 1945 zeer veel moesten doen en per jaar soms wel 1700 uren maakten, min of meer 'op' en aan groot herstel toe. Het polderbestuur liet het niet zover komen en stelde de molens buiten bedrijf, waarna een periode van verval aanbrak.

Op 29 oktober 1958 volgde, na een tijd van onderhandelen, aankoop door de provincie Zuid-Holland. Daarna werden alle drie de molens van achter naar voren gerestaureerd en bestemd tot reservebemaling in het kader van de wet BWO (Bescherming Waterstaatswerken in Oorlogstoestand). Het herstel voltrok zich bijzonder nauwkeurig: nog afgezien van veel werk aan het riet op rompen en kappen, is met name het gaandewerk grondig nagekeken en zijn vrijwel alle kammen en staven 1 op 1 vervangen. Het Dekkersysteem op de roeden, inmiddels deels afgewaaid, werd vervangen door fokwieken.
Aldus waren de molens van de Driemanspolder als reservebemaling geheel maalvaardig. Maar: zij hebben als zodanig nooit hoeven optreden en tot de eerste Nationale Molendag (1973) draaiden zij slechts zeer sporadisch en vermoedelijk nooit als groep.
De eerste Nationale Molendag (6 oktober 1973) betekende in dat opzicht iets geheel nieuws: de molengang van Leidschendam maalde, bovendien in de zeilen.
Sinds de jaren '80 van de 20ste eeuw maalt de driegang van Leidschendam maandelijks op een zaterdagmiddag.

Steeds zijn de molens goed onderhouden, evenwel moest op een zeker moment worden ingegrepen om een groot probleem de baas te worden: bij alledrie de molens waren de waterlopen al langere tijd 'lek' (de beruchte 'onderloopsheid') en met name bij de ondermolen was de situatie problematisch. In december 2013 werden, in afwachting van herstel, de waterlopen van de drie molens aan zowel voor- als achterzijde afgedamd. Vervolgens werd begonnen met de ondermolen.

Voor de bovenmolen begon het werk in oktober 2014. Enkele muren werden compleet afgebroken om daarna opnieuw te worden opgemetseld; de toog boven de achterwaterloop is ook deels vernieuwd en veel zaken onder de waterlijn vervangen in beton. In maart 2015 werd het werk opgeleverd en konden beide dammen worden vergraven. Vervolgens moest de molen wachten tot de middenmolen van deze groep hersteld was. De klus aldaar viel echter tegen en kwam pas in april 2016 tot een goed einde. Vanaf Nationale Molendag 2016 is de molendriegang van Leidschendam weer maalvaardig. 

Tot ca. 1970 was deze molen hoofdseinmolen voor het benedenrijnse gedeelte van het Hoogheemraadschap van Rijnland (boven de Rijn geldt geen maximumpeil).

Molenaars van deze molen:
Hendrik Verheul (1891 - 1924)
Abraham Pieter van Elswijk (1925 - 1927)
Nicolaas van den Bos (1927 - 1949c)
Van ca. 1949 tot de stilzetting van 1 januari 1952 draaide er een molenaar Verheul (vermoedelijk een oud-molenaar van de driegang van Palenstein) in uurloon.

Bovenmolen (van de Driemanspolder)

Aanvullingen

Aanvullingen


Deze molen wordt nooit anders aangeduid dan 'de bovenmolen (van de Driemanspolder)'. Een nummeraanduiding werkt hier niet, omdat deze molen dan - vanwege zijn positie vanaf de weg - altijd als 'Nr. 1' bekend zou staan, terwijl hij technisch gesproken 'Nr. 3' is.

Bovenmolen (van de Driemanspolder)

Historische foto's

Historische foto's

Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.

Bovenmolen (van de Driemanspolder)

Actuele foto's
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Charles Stokman (5-10-2013).
© Foto: Charles Stokman (5-10-2013).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, De driegang vol in bedrijf.  Foto: Nancy Middelkoop (7-5-2005).
© De driegang vol in bedrijf.
Foto: Nancy Middelkoop (7-5-2005).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Rob Pols (28-4-2007).
© Foto: Rob Pols (28-4-2007).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Piet Glasbergen (24-3-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (24-3-2013).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, De molendriegang met op de voorgrond de Bovenmolen. De oplettende kijker ziet de scheefstand van de Middenmolen.  Foto: Leo Middelkoop (25-12-2013).
© De molendriegang met op de voorgrond de Bovenmolen. De oplettende kijker ziet de scheefstand van de Middenmolen.
Foto: Leo Middelkoop (25-12-2013).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Jeroen van Daal (30-8-2005).
© Foto: Jeroen van Daal (30-8-2005).

Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 17 september 2016 | Geschiedenis Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam home vorige pagina