Nederlandse Molendatabase
Leidschendam, Zuid-Holland
1041
Bovenmolen (van de Driemanspolder)
1672
Grondzeiler
Achtkante Molen
Poldermolen
Stompwijkseweg 24
2266 GE Leidschendam
X: 88651 Y: 455015
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Leidschendam-Voorburg
Gemeente Stompwijk, sectie D, nr. 511
Provincie Zuid Holland
De Provincie Zuid Holland is eigenaar sinds 1958; daarvoor de Driemanspolder
Maalvaardig
2014: 0 (restauratie)
2013: 6.012
2012: 6.079
2011: 14.010
Bemalen van de Nieuwe Driemanspolder (3e trap), thans op vrijwillige basis; woning
Niet te bezichtigen
Zeer groot, maar wordt tussen NW en N nogal verstoord door beplantingen.
ZH077
00965
25724
Constructie
Eiken achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van 1,00 m.
Gedekt met riet
28,40 / 28,20 m.
Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Vanaf 1935 was deze molen, met zijn buurmolens, voorzien van het systeem Dekker.
Rond 1960 werd op beide roeden het systeem Fauël (fokwieken) met steekborden aangebracht en dat is sindsdien zo gebleven.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0284binnen19781979aanw.28.40 m.
klik voor meer info Bremer0195buiten19711971aanw.28.20 m.
klik voor meer info Pot1643binnen18921935c197927.90 m.
klik voor meer info Pot1642buiten18911935c197128.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed. A.022018631863aanw.04.40 m.
52 ijzeren rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang (vastgezet) uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok, kneppel
IJzeren scheprad in de molen; Ø 6,50 m; breedte 0,55 m. Wateras fabr. De Prins van Oranje nr. 872 (1873). Woning in de molen.
Bovenwiel 69 kammen
Bovenschijfloop 41 staven, steek 13,5 cm.
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 87 kammen, steek 16,5 cm.
Overbrengingsverhouding 2,25 : 1
Eenvoudige baard, groen geverfd, wit afgebiesd, met het wapen van Zuid-Holland in het midden en het opschrift: Anno 1672.

Achterbaard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd.

Grote gevelsteen op het noordveld van de onderbouw met de tekst:
"1668, 23 juni Aan Dokter Adrianus Quack wordt octrooi verleend tot DROOGMAKING dezer plassen.
1671 DE BOUW van 7 schepradmolens wordt aanbesteed
1935, 19 sept. de laatste 3 schepradmolens worden voorzien van DEKKERWIEKEN
onder het bestuur van A.J. Bos, dijkgraaf J.G. Kool secretaris J.A. Duinisveld, J. van Dorp Jzn.
J.B. Ammerlaan, G. Noordam BESTUURSLEDEN"

(N.B. Deze gevelsteen was een geschenk van de bekende molenvriend Jhr. van Rijckevorsel).

In de muur tussen onderwiel en scheprad zit aan de binnenzijde een kleine steen ingemetseld met de tekst: "Den eerste steen aan krimpenbak gelegd door Antonius Groenewegen den 8 july 1862"

De sluitsteen in de toog van de achterwaterloop bevat eveneens het jaartal '1862'.

Aan de onderzijde van de bovenschijfloop is de tekst aangebracht
'PRV anno 1873 oud 17 jaar'

Verwijzingen
Geschiedenis
De molen maakt als bovenmolen deel uit van de molengang van de Nieuwe Driemanspolder (ca. 975 ha, opvoerhoogte derde bemalingstrap 1,35 m.). Deze polder ontstond op 1 januari 1976 als uitvloeisel van het inrichten van een waterbeheersplan voor de Driemanspolder en de Nieuwe Polder. Op 1 januari 1979 volgde bestuurlijke opname in het waterschap De Ommedijck.

Tot 1876 werd de Driemanspolder door twee dichtbij elkaar gelegen driegangen bemalen. De bemaling van de zuidelijke molengroep werd toen overgenomen door een stoomgemaal. Op 30 december 1876 werden twee van de drie molens van de zuidelijke driegang, ook wel 'Kostverlorengang' genoemd, voor de sloop te koop aangeboden.

De overgebleven driegang, vaak aangeduid als de 'Kerklaangang', bleef tezamen met het gemaal, tot 1 januari 1952 in bedrijf. In 1922 was dat gemaal al van stoom- in ruwoliemotorgemaal veranderd, in 1952 werd dit elektrisch. Minstens zo belangrijk was dat de (uit 1945 daterende) centrifugaalpomp van de ondermolen het werk niet goed aan kon en de balans daardoor uit de molengroep was.

Op 29 oktober 1958 volgde, na een tijd van onderhandelen, aankoop door de provincie Zuid-Holland. Daarna werden alle drie de molen van achter naar voren gerestaureerd en bestemd tot reservebemaling in het kader van de wet BWO (Bescherming Waterstaatswerken in Oorlogstoestand).
Als reservebemaling hebben de molens nooit hoeven optreden, tot de eerste Nationale Molendag (1973) draaiden de molens van de driegang slechts zeer sporadisch en ook nooit als groep.
Sinds de jaren '80 van de 20ste eeuw draait de driegang van Leidschendam maandelijks op een zaterdagmiddag.

Tot ca. 1970 was deze molen hoofdseinmolen voor het benedenrijnse gedeelte van het Hoogheemraadschap van Rijnland (boven de Rijn geldt geen maximumpeil).

In december 2013 werden de waterlopen in afwachting van herstel aan zowel voor- als achterzijde afgedamd. In oktober 2014 werd begonnen met de werkzaamheden. Voornaamste doel was, de onderloopsheid van deze molen definitief de baas te worden. Enkele muren zijn compleet afgebroken om daarna opnieuw te worden opgemetseld; de toog boven de achterwaterloop is ook deels vernieuwd. Veel zaken onder de waterlijn zijn vervangen in beton. In maart 2015 werd het werk opgeleverd en werden beide dammen afgegraven. De molen staat weer in het water!

Molenaars van deze molen:
Hendrik Verheul (1891 - 1924)
Abraham Pieter van Elswijk (1925 - 1927)
Nicolaas van den Bos (1927 - 1949c)
Van ca. 1949 tot de stilzetting van 1-01-1952 draaide er een molenaar Verheul in uurloon.
Aanvullingen

Deze molen wordt nooit anders aangeduid dan 'de bovenmolen (van de Driemanspolder)'. Een nummeraanduiding werkt hier niet, omdat deze molen dan - vanwege zijn positie vanaf de weg - altijd als 'Nr. 1' bekend zou staan, terwijl hij technisch gesproken 'Nr. 3' is.
Overige foto's
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, De driegang vol in bedrijf.  Foto: Nancy Middelkoop (7-5-2005).
© De driegang vol in bedrijf.
Foto: Nancy Middelkoop (7-5-2005).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Jeroen van Daal (30-8-2005).
© Foto: Jeroen van Daal (30-8-2005).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Rob Pols (28-4-2007).
© Foto: Rob Pols (28-4-2007).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Piet Glasbergen (24-3-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (24-3-2013).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, Foto: Charles Stokman (5-10-2013).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, De molendriegang met op de voorgrond de Bovenmolen. De oplettende kijker ziet de scheefstand van de Middenmolen.  Foto: Leo Middelkoop (25-12-2013).
© De molendriegang met op de voorgrond de Bovenmolen. De oplettende kijker ziet de scheefstand van de Middenmolen.
Foto: Leo Middelkoop (25-12-2013).
Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam, De molendriegang, met de Bovenmolen op de voorgrond, nog met het Dekkersysteem.  Foto: ansichtkaart (ca. 1940), coll. Arie Hoek.
© De molendriegang, met de Bovenmolen op de voorgrond, nog met het Dekkersysteem.
Foto: ansichtkaart (ca. 1940), coll. Arie Hoek.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Bovenmolen (van de Driemanspolder), Leidschendam home vorige pagina