Nederlandse Molendatabase
Leidschendam, Zuid-Holland
Database nr. 1041
Inventaris nr. ZH077
Ten-Bruggencatenr. 00965
Naam Nieuwe Driemanspolder (bovenmolen)
Bouwjaar 1672
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Ligging Stompwijkseweg 24
2266 GE Leidschendam
Rijksdriehoek X: 88651 Y: 455015
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Kadaster Gemeente Stompwijk, sectie D, nr. 511
Monumentennummer 25724
Landsch. waarde Zeer groot maar wordt behoorlijk verstoord door opdringende boomgroei tussen N en NW. nogal.
Eigenaar Provincie Zuid Holland sinds 1958; daarvoor de Driemanspolder
Bedrijfsvaardigheid Tijdelijk niet maalvaardig (zie 'Geschiedenis')
Omwentelingen 2009: 8.904
2011: 14.010
2012: 6.079
2013: 6.079
Bestemming Bemalen van de Nieuwe Driemanspolder (3e trap), thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Leo Middelkoop
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Nancy Middelkoop (26-6-2010).
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van 1,00 m.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 28,40 / 28,20 m.
Wiekenvorm Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Wiekverbeteringen Vanaf 1936 was deze molen, met zijn buurmolens, voorzien van het systeem-Dekker.
Rond 1960 werd op beide roeden het systeem-Fauël (fokwieken) met steekborden aangebracht en dat is sindsdien zo gebleven.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0284binnen19781979aanw.28.40 m.
klik voor meer info Bremer0195buiten19711971aanw.28.20 m.
klik voor meer info Pot1643binnen18921935c197927.90 m.
klik voor meer info Pot1642buiten18911935c197128.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed. A.022018631863aanw.04.40 m.
Kruiwerk 52 ijzeren rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang (vastgezet) uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok, kneppel
Inrichting IJzeren scheprad in de molen; Ø 6,50 m; breedte 0,55 m. Wateras fabr. De Prins van Oranje nr. 872 (1873). Woning in de molen.
Overbrengingen Bovenwiel 69 kammen
Bovenschijfloop 41 staven, steek 13,5 cm.
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 87 kammen, steek 16,5 cm.
Overbrengingsverhouding 2,25 : 1
Versiering
Eenvoudige baard, groen geverfd, wit afgebiesd, met het wapen van Zuid-Holland in het midden en het opschrift: Anno 1672.

Achterbaard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd.

Grote gevelsteen op het noordveld van de onderbouw met de tekst:
"1668, 23 juni Aan Dokter Adrianus Quack wordt octrooi verleend tot DROOGMAKING dezer plassen.
1671 DE BOUW van 7 schepradmolens wordt aanbesteed
1935, 19 sept. de laatste 3 schepradmolens worden voorzien van DEKKERWIEKEN
onder het bestuur van A.J. Bos, dijkgraaf J.G. Kool secretaris J.A. Duinisveld, J. van Dorp Jzn.
J.B. Ammerlaan, G. Noordam BESTUURSLEDEN"

(N.B. Deze gevelsteen was een geschenk van de bekende molenvriend Jhr. van Rijckevorsel).

In de muur tussen onderwiel en scheprad zit aan de binnenzijde een kleine steen ingemetseld met de tekst: "Den eerste steen aan krimpenbak gelegd door Antonius Groenewegen den 8 july 1862"

De sluitsteen in de toog van de achterwaterloop bevat eveneens het jaartal '1862'.

Aan de onderzijde van de bovenschijfloop is de tekst aangebracht
'PRV anno 1873 oud 17 jaar'

Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De molen maakt als bovenmolen deel uit van de molengang van de Nieuwe Driemanspolder (ca. 975 ha, opvoerhoogte derde bemalingstrap 1,35 m.). De Nieuwe Driemanspolder ontstond op 1 januari 1976 als uitvloeisel van het inrichten van een waterbeheersplan voor de Driemanspolder en de Nieuwe Polder. Deze polder werd op 1 januari 1979 bestuurlijk opgenomen in het waterschap De Ommedijck.

Tot 1876 werd de Driemanspolder door twee molendriegangen bemalen. De bemaling van de zuidelijk van de huidige gang gelegen molengroep werd toen overgenomen door een stoomgemaal. Op 30 december 1876 werd de zuidelijke driegang, ook wel de 'Kostverlorengang' genoemd, voor de sloop te koop aangeboden.

De overgebleven driegang bleef, naast het stoomgemaal, tot 1 januari 1952 in bedrijf. Het gemaal was inmiddels sterk verbeterd door toepassing van een elektromotor; minstens zo belangrijk was dat de (uit 1945 daterende) centrifugaalpomp van de ondermolen het werk niet goed aan kon en de balans daardoor uit de molengroep was.

Op 29 oktober 1958 volgde, na een tijd van onderhandelen, aankoop door de provincie Zuid-Holland. Daarna werden alle drie de molen van achter naar voren gerestaureerd en de groep bestemd werd tot reservebemaling in het kader van de wet BWO (Bescherming Waterstaatswerken in Oorlogstoestand). Als zodanig hebben de molens nooit hoeven optreden: tot de eerste Nationale Molendag (1973) draaiden de molens van de driegang slechts zeer sporadisch en ook vrijwel nooit tegelijk.
Sinds de jaren '80 van de 20ste eeuw draait de driegang van Leidschendam maandelijks op een zaterdagmiddag.

Tot ca. 1970 was deze molen hoofdseinmolen voor het benedenrijnse gedeelte van het Hoogheemraadschap van Rijnland (boven de Rijn geldt geen maximumpeil).

In december 2013 is begonnen met herstel van de waterlopen en zijn deze zowel aan voor- als achterzijde tijdelijk afgedamd.

Molenaars van deze molen
:
Hendrik Verheul (1891 - 1924)
Abraham Pieter van Elswijk (1925 - 1927)
Nicolaas van den Bos (1927 - 1949c)
Van ca. 1949 tot de stilzetting van 1-01-1952 draaide er een molenaar Verheul in uurloon.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt nooit anders aangeduid dan 'de bovenmolen (van de Driemanspolder)'. Een nummeraanduiding werkt hier niet, omdat deze molen dan - vanwege zijn positie vanaf de weg - altijd als 'Nr. 1' bekend zou staan terwijl hij technisch gesproken 'Nr. 3' is.
Overige foto's

© De driegang vol in bedrijf.
Foto: Nancy Middelkoop (7-5-2005).

© Foto: Jeroen van Daal (30-8-2005).

© Foto: Rob Pols (28-4-2007).

© Foto: Piet Glasbergen (24-3-2013).

© De molendriegang met op de voorgrond de Bovenmolen. De oplettende kijker ziet de scheefstand van de Middenmolen.
Foto: Leo Middelkoop (25-12-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: dinsdag 19 augustus 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Nieuwe Driemanspolder (bovenmolen), Leidschendam home vorige pagina