Nederlandse Molendatabase  
Koudekerk a/d Rijn, Zuid-Holland
Database nr. 1035
Inventaris nr. ZH040
Naam Lagenwaardse molen
Bouwjaar 1634 / 1836 / 2003
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Batelaan 1
2396 ET Koudekerk a/d Rijn
Rijksdriehoek X: 101614 Y: 463475
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Alphen aan den Rijn
Kadaster niet bekend
Monumentennummer 25701
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting sinds 2004, daarvoor de gemeente Leiderdorp sinds 1963; daarvoor de Bospolder
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 671.797
2010: 606.245
2011: 584.320
Bestemming Bemalen van de Lagenwaardse polder op vrijwillige basis
Molenaar Pieter den Haan
Telefoon 06-21213331
Bezoekmogelijkheid Als de molen draait en op afspraak

© Foto: Piet Glasbergen (11-3-2014).   
Constructie
Romp Ondertoren gedekt met riet
Kap Bovenhuis gedekt met hout, rood geverfd; wit afgebiesd
Kap gedekt met gepotdekselde planken
Vlucht 21,26 / 21,36 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen was op zijn vorige locatie van 1928 tot 1964 'half-verdekkerd': stroomlijnneuzen aan de achterzijden van beide roeden. Nadat een nieuwe roede gestoken was werd de molen weer Oud-Hollands opgehekt. Dat is na de overplaatsing van 2003 zo gebleven.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0123buiten19971997/2003aanw.21.36 m.
klik voor meer info Straathof0095binnen19951995/2003aanw.21.26 m.
klik voor meer info Bremer0083buiten19651965199721.40 m.
klik voor meer info Pot2550buiten19241924?196521.50 m.
klik voor meer info Pot2425binnen19181918?199521.30 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje?18751875?aanw.04.35 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruihaspel
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel; pal
Inrichting Stalen vijzel: geen woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 54 kammen
Bovenschijfloop 28 staven
Onderbonkelaar 40 kammen
Vijzelwiel 37 kammen
Overbrengingsverhouding 1 : 2,08
Molenmaker ?? (1836)
Fa. Verbij, Hoogmade (2003)
Versiering
Eenvoudige makelaar met windvaan

In de steenburrie staan enige namen en jaartallen gekrast:
"J. Borst 7 junij 1892"
"C. Borst 7 mei 1872"
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 10287
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Afkomstig uit Bospolder, Bosmolen, Leiderdorp
Geschiedenis
De Bospolder werd op 26 augustus 1634 gesticht door samenvoeging van het Boschpoldertje, gesticht op 11 november 1628, met de Hartogenpolder, de Cornelis Willem Diertsz. polder, de West- of Groteren polder en de Cornelis Pieter Arisz. polder. Tegelijk werd een nieuwe molen gebouwd. Het vaak genoemde bouwjaar 1836 is daarom niet correct: in dat jaar werd alleen het bovenhuis vernieuwd; delen van de ondertoren zijn ouder.

De molen bemaalde oorspronkelijk met een scheprad; in 1927 werd dit, onder advies van molenmaker Dekker, vervangen door een schroefpomp. Ook werden toen stroomlijnneuzen, ook wel bekend als het 'half-Verdekkerd-systeem', aangebracht.

In 1955 kwam aan de windbemaling van de Bospolder een einde toen naast de molen een nieuw dieselgemaal werd gebouwd. Van het gaandewerk bleef slechts de ingekorte en gedeeltelijk stalen koningspil over; de pomp en de grote aandrijfpoelie werden verwijderd.
In 1963 werd de inmiddels wat vervallen molen eigendom van de gemeente Leiderdorp, die de molen in 1965 deed restaureren.
Veel is er in de jaren daarna niet met deze molen gedraaid; als één van de weinige molens in deze regio was deze namelijk niet maalvaardig.

Eind jaren '90 werd duidelijk, dat de molen niet op zijn originele plaats kon blijven: hij stond precies bij het begin waar de tunnel van de aan te leggen Hogesnelheidslijn (HSL) zou worden geboord. Om de molen heen werd het tussen 1999 en 2002 één grote bouwput.

Op 9 december 2002 werd de Bosmolen van zijn standplaats verwijderd om tijdelijk te worden ondergebracht bij de dichtbij gelegen werkplaats van molenmakerij Verbij.
Op 27 september 2003 werden ondertoren, bovenhuis en staart op een dieplader in één keer van de werkplaats van de molenmaker naar zijn nieuwe locatie gebracht, de plek waar lang geleden de windmotor van de Lagewaardsche en Bruimadesche polder stond. Pas nadat de molen was geplaatst kon een nieuwe voorwaterloop worden gemaakt.
Ondertussen had de molenaar naast de molen een nieuwe woning gebouwd die qua bouwstijl aansluit op die van het op de oude plaats aanwezige huisje.

Op 27 maart 2004 werd er voor het eerst in bijna 50 jaar weer water gegeven en op 15 mei volgde de officiële ingebruikname. De naam 'Bosmolen' was niet meer van toepassing; de molen wordt, vanwege de polder die hij nu bemaalt, 'Lagenwaardse molen' genoemd.

Als de molen draait, staat de vijzel 'aan', ofwel: er wordt altijd gemalen.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is vernoemd naar de polder die hij sinds 2003 kan bemalen.
Overige wetenswaardigheden:
In museummolen De Valk te Leiden wordt een Dekker-rollager bewaard: hiermee draaide deze molen enige jaren vanaf 1928. Het lager voldeed alleen in kleinere molens; in de iets grotere molens, zoals deze, liep het in de regel te snel heet.
Literatuurverwijzingen:
'Verplaatsing Bosmolen van start', in: Molenwereld 1 (2003) 8 - 9.
'Molens op weg naar een betere toekomst', in: Molenwereld 12 (2003) 351 - 354.
Andries Veloo, 'Andries Veloo en de Lagenwaardse molen', in: Molenwereld 171 (2013) 229 - 232.

© Foto's: Martijn Scholtens (21-8-2011).

© Foto's: Piet Glasbergen (11-3-2014).

© Foto's: Piet Glasbergen (11-3-2014).

© De Bosmolen nog op zijn oude locatie. De omgeving is dan al sterk aan het veranderen.
Foto: Leo Middelkoop (29-3-2002).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 20 maart 2014 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Lagenwaardse molen, Koudekerk a/d Rijn home vorige pagina