Verwijzingen

Ten-Bruggencatenr.	00991
allemolens.nl	zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger	De Herder, Leiden (Oegstgeest)
Afkomstig uit	De Kat, Amsterdam

Geschiedenis

Deze stellingmolen werd in 1884 gebouwd nadat de voorganger, een paltrok, op 5 september 1883 door blikseminslag werd verwoest. Voor de herbouw werd de voor de sloop te koop staande houtzaagmolen De Kat vanuit Amsterdam naar Leiden overgebracht.

Tot ca. 1926 functioneerde de molen op windkracht voor de zagerij van de gebrs. Mulder. Na installatie van moderne snelzaagramen werd tot 1941 de windkracht niet meer gebruikt. In dat laatste jaar werd De Herder met kunst- en vliegwerk weer maalwaardig gemaakt. Bij die gelegenheid werd de molen 'half-verdekkerd': Oudhollands met een stroomlijnneus aan de achterzijde. Direct na de oorlog kwam de molen weer tot stilstand. Overigens was de molen uitwendig vanaf 1926 zeer behoorlijk onderhouden.

Een restauratie in 1965/66, waarbij onder meer nieuwe roeden werden gestoken, leidde niet tot nieuwe activiteit: in de molen werd steeds machinaal gezaagd maar draaien was er niet meer bij. Pas vanaf 1975 werd er weer regelmatig door een vrijwillig molenaar gedraaid.
Ondertussen werd duidelijk dat deze molen niet zonder een nieuwe, veelomvattende restauratie zou kunnen. Met name de vierkante onderbouw werd slecht: feitelijk stond de molen op een zeker moment nog maar op twee van de vier poten! In 1987 draaide de molen voorlopig voor het laatst.

Een door de eigenaar voorgesteld plan om de molen draaivaardig te restaureren maar tevens ook in te richten als woning, stuitte eind jaren '90 op veel weerstand in molenkringen.
Uiteindelijk werd de molen tussen 1998 en 2000 gerestaureerd en is een woning naast de molen gebouwd in een stijl, die veel op de zaagschuren lijkt.
In de molen is de oude snelzaagmachine uit 1920 teruggeplaatst en deze kan in principe met windkracht worden aangedreven. Van de oorspronkelijke aandrijving resteren, behalve bovenwiel en bovenschijf, nog het spilwiel en het krukwiel.

Wat bij de restauratie niet terugkeerde was de aanbouw met de lintzaagmachine; de houten hijskraan die voor de molen stond, werd verplaatst naar de andere kant van de molen naast de vijver.
Het achtkant laat sporen zien van de oude inrichting van krukas en zaaghoofden. Maar er zijn ook aanpassingen gedaan voor de nieuwe inrichting voor het snelzaagraam. Een oude houten roede doet dienst als draagbalk voor de koningspil. Maar er zijn uitkepingen aanwezig wat er op duidt dat een groot vliegwiel recht onder de koningspil heeft gedraaid; waar dit voor gediend heeft is tot op heden onduidelijk.

Sinds 2011 draait en zaagt de molen weer regelmatig door inzet van vrijwillig molenaars.

Aanvullingen

Over de naam:
Deze molen nam in 1884 de naam over van zijn verbrande voorganger.

Literatuurverwijzingen:
J.H. van den Hoek Ostende, 'De Amsterdamse jaren van de Leidse zaagmolen De Herder', in: Molenwereld 118 (2008) 354 - 362

---

Laatst bijgewerkt:	maandag 4 maart 2013 | Verwijzingen