Versiering

Fraaie makelaar

Verwijzingen

Ten-Bruggencatenr.

01212

Geschiedenis

De bemaling van de polder Bruinsdel en Hoog-Leerbroek werd eeuwenlang verricht door de Achtermolen en de Voormolen (in de meeste andere regio's onder- en bovenmolen genoemd). Het exacte bouwjaar van deze molen is niet bekend. Duidelijk is, dat al zeer lang op deze plaats een molen staat.

De ondertoren is gedekt met zwart geteerde horizontaal gepotdekselde planken. De molen is de enige in deze streek met deze afdekking. Dit heeft te maken met de zeer grillige waterstanden van de Linge: soms stonden landerijen en ook molens enige tijd onder water en dan was riet nadelig omdat het snel kon verrotten. De meeste molens langs de Linge waren om diezelfde reden ook niet bewoond.

In 1920 werden plannen gemaakt om de molen op een drie meter hoge onderbouw te plaatsen, maar dit is nooit uitgevoerd. Wel werd het onderwiel vergroot en de overbrengingsverhouding veranderd voor een hoger rendement. Daartoe werd het 6 meter grote scheprad enkele centimeters lager geplaatst om het water tot 1.50 m. te kunnen opvoeren.

Toen in 1940 tijdens het malen de bovenas van de Achtermolen brak en besloten werd, de molen niet meer te herstellen, was daarmee ook de Voormolen buiten gebruik. Een dreigende sloop werd voorkomen doordat de dicht bij de molen gelegen glasfabriek de molen kocht van het polderbestuur.
Om verder verval tegen te gaan kocht in 1982 de gemeente Leerdam de molen van de glasfabriek.

In 1984 werd een uniek restauratieproject door een aantal werklozen onder leiding van een molenmaker en een metselaar gestart. Daarna werd de herstelde molen, die voor het symbolische bedrag van ƒ 1,- was overgedragen aan de regionale Molenstichting SIMAV, opnieuw in bedrijf gesteld.
 
In 2006 onderging de molen een flinke restauratie: een gescheurde middenzomer werd vervangen, evenals het gehele front van het bovenhuis; diverse balken werden hersteld met kunsthars en tenslotte kreeg het onderwiel een nieuwe velg en gang kammen.
Op 14 juni 2007 is de molen feestelijk in gebruik genomen. De molen draait/maalt regelmatig.

Aanvullingen

Over de naam:
De molen kreeg in 1985 de naam Ter Leede. Deze naam duidt op het gelijknamige waterschap dat na een reorganisatie van de polderindeling in de regio Leerdam en Schoonrewoerd in 1915 werd ingesteld. Met de vernoeming van dit waterschap zal de oorspronkelijke en in vergetelheid geraakte naam Voormolen of Voorste Molen wellicht voorgoed zijn verdwenen.

Overige wetenswaardigheden:

---

Laatst bijgewerkt: woensdag 1 september 2010