Nederlandse Molendatabase  
Leerdam, Zuid-Holland
Database nr. 1024
Inventaris nr. ZH193
Naam Ter Leede
Bouwjaar onbekend
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Provincialeweg 2
4142 EE Leerdam
Rijksdriehoek X: 134486 Y: 433526
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Leerdam
Kadaster Gemeente Leerdam, sectie B, nr. 7359
Monumentennummer 24048
Landsch. waarde Niet al te groot door omringende begroeiing en de glasfabriek in de directe nabijheid
Eigenaar SIMAV sinds 1985
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig in circuit
Omwentelingen 2009: 207.422
2010: 152.223
2011: 254.177
2012: 157.655
2013: 214.350
Bestemming Vh. bemalen van de polder Bruinsdeel en Hoog-Leerbroek (2e trap), thans buiten bedrijf; woning
Molenaar Ed Top / Justin van den Heuvel
Telefoon 0345-682239 / 06-22960455
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Piet Glasbergen (18-5-2013).   
Constructie
Romp Gedekt met gepotdekselde planken
Kap Gedekt met hout, voorzijde in visgraatverband, geheel geteerd
Vlucht 25,60 / 25,50 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?buiten??198525.50 m.
klik voor meer info Straathof0014buiten19841985aanw.25.60 m.
klik voor meer info Straathof0015binnen19841985aanw.25.50 m.
klik voor meer info Pot1726binnen1895?198525.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed.A.020918631911>aanw.05.45 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; evenaar; kneppel
Inrichting Open ijzeren scheprad buiten de molen, 6,00 m., breed 0,40 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 57 kammen
Bovenschijfloop 25 staven, steek 14,5 cm.
Onderschijfloop 19 staven
Onderwiel 86 kammen, steek 16,3 cm.
Overbrengingsverhouding 1,99 : 1
Versiering
Fraaie makelaar
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01212
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De bemaling van de polder Bruinsdel en Hoog-Leerbroek werd eeuwenlang verricht door de Achtermolen en de Voormolen (in de meeste andere regio's onder- en bovenmolen genoemd). Het exacte bouwjaar van deze molen is niet bekend. Al zeer lang staat op deze plaats een molen.

De ondertoren is gedekt met zwart geteerde horizontaal gepotdekselde planken. De molen is de enige in deze streek met deze afdekking. Dit heeft te maken met de zeer grillige waterstanden van de Linge: soms stonden landerijen en ook molens enige tijd onder water en dan was riet nadelig omdat het snel kon verrotten. De meeste molens langs de Linge waren om diezelfde reden ook niet bewoond.

In 1920 werden plannen gemaakt om de molen op een drie meter hoge onderbouw te plaatsen, maar dit is nooit uitgevoerd. Wel werd het onderwiel vergroot en de overbrengingsverhouding veranderd voor een hoger rendement. Daartoe werd het 6 meter grote scheprad enkele centimeters lager geplaatst om het water tot 1.50 m. te kunnen opvoeren.

Toen in 1940 tijdens het malen de bovenas van de Achtermolen brak en besloten werd, de molen niet meer te herstellen, kwam daarmee ook de Voormolen buiten gebruik. Een dreigende sloop werd voorkomen doordat de dicht bij de molen gelegen glasfabriek de molen kocht. Om verder verval tegen te gaan kocht in 1982 de gemeente Leerdam de molen van de glasfabriek.

In 1984 werd een uniek restauratieproject door een aantal werklozen onder leiding van een molenmaker en een metselaar gestart. Daarna werd de herstelde molen, die voor het symbolische bedrag van 1,- was overgedragen aan de regionale Molenstichting SIMAV, opnieuw in bedrijf gesteld.

In 2006 onderging de molen een flinke restauratie: een gescheurde middenzomer werd vervangen, evenals het gehele front van het bovenhuis; diverse balken werden hersteld met kunsthars en tenslotte kreeg het onderwiel een nieuwe velg en gang kammen. Op 14 juni 2007 is de molen feestelijk in gebruik genomen.

De molen draait en maalt regelmatig.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen kreeg in 1985 de naam Ter Leede. Deze naam duidt op het gelijknamige waterschap dat na een reorganisatie van de polderindeling in de regio Leerdam en Schoonrewoerd in 1915 werd ingesteld. Met de vernoeming naar dit waterschap zal de oorspronkelijke en in vergetelheid geraakte naam Voormolen of Voorste Molen wellicht voorgoed zijn verdwenen.

© Foto: Justin van den Heuvel (12-4-2008).

© Foto: Frits Kruishaar (30-8-2008).
Het vernieuwde onderwiel.

© Foto: Justin van den Heuvel (12-4-2008).

© Foto's: Piet Glasbergen (boven: 18-8-2012, onder 18-5-2013).

© Foto: Abel van Loenen (21-9-2013).

© Foto n.n., datum onbekend (coll. Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 5 mei 2014 | Aanvullingen

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Ter Leede, Leerdam home vorige pagina