Nederlandse Molendatabase  
Kinderdijk, Zuid-Holland
Algemeen
Database nr. 1007
Inventaris nr. ZH141
Naam Nederwaard Molen No.5
Bouwjaar 1738
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Boezemmolen
Ligging Nederwaard 8
2961 AS Kinderdijk
Rijksdriehoek X: 103795 Y: 432669
toon op kaart
Gemeente Nieuw-Lekkerland
Kadaster Gemeente Nieuw Lekkerland, sectie A, nr. 1377
Monumentennummer 30547
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Stichting Werelderfgoed Kinderdijk
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de lage boezem van de Nederwaard, thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Arie Hoek
Telefoon 06-16062363
Omwentelingen 2005: 304.462
2006: 302.891
2007: 303.084
2008: 301.204
2009: 310.539
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Ton Koorevaar (20-08-2009)   
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met riet
Vlucht 27,70 m.
Wiekenvorm Oudhollands
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0570binnen1988--27.70 m.
klik voor meer info Nederwaard0011buiten19811981?-27.70 m.
klik voor meer info Pot2397binnen1916--27.70 m.
klik voor meer info Pot2274buiten1913--27.80 m.
klik voor meer info Pot ---1856-1857-
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoordg.n.1849--04.15 m.
Kruiwerk 48 ijzeren rollen; kruirad met hoge bank
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting IJzeren scheprad in de molen, Ø 6,30 m.; breedte 0,59 m. Wateras fabr. De Prins van Oranje, ’s Gravenhage, nr. 1112 (1877). Fabr. sintelstuk onbekend (1857)
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 70 kammen
Bovenschijf 37 staven, steek 12,8 cm.
Onderschijf 24 staven
Onderwiel 91 kammen, steek 16,5 cm.
Overbrenging 2,00 : 1
Molenmaker Pleun den Braanker, Papendrecht (1738)
Versiering
Eenvoudige baard, wit geverfd, groen afgebiesd, met het opschrift 'ANNO 1738'

Diverse instripties:
In de vangbalk: J.B.K
In de linkergording: N.H
In de hanebalk achterste kapspant: K.V.L
In de pottenbank in de gang van de molen:W.I.B
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01516 bis
Geschiedenis
De bouw van deze molen werd aangenomen door Pleun den Braanker uit Papendrecht voor een bedrag van f. 9300,--.
In 1980 werd nabij de molen een bestaand bakhuisje afgebroken en herbouwd bij de bezoekmolen (nr. 2) en doet daar dienst als toiletgebouwtje.

De molen staat erg scheef naar het noorden toe: in het verleden is er tot twee keer toe actie ondernomen. De eerste keer (vermoedelijk ca. 1800) is er zo'n 20 cm. in het metselwerk gecorrigeerd (aan de noordkant, zijn diepste punt) en vermoedelijk rond 1880 is de molen nog eens gecorrigeerd: toen is de weg van minste weerstand gekozen en is de kruivloer zo'n 15 cm. uitgevuld. Ook is het spilkalf om deze reden een keer verzet. Ondanks deze maatregelen is het kruien van deze molen lastig: er is een extra bezetketting nodig om te voorkomen, dat de molen vanzelf naar zijn diepste punt rolt.
De molen is voorzien van een extra watertoevoer: in 1863 is een tweede goot gegraven die met name bij sterke wind enorm voordeel biedt: er ontstaat geen verval en de molen blijft vrijwel onbeperkt water geven. Het onderwiel is voorzien van dubbele kruisarmen (mogelijk als gevolg van die tweede waterloop).
Bijzonder is ook, dat de lange en korte spruit en zelfs twee kapspanten van metaal zijn: speciaal voor deze molen vervaardigd door de fa. Pot.
Bij het vervangen van de houten as door een gietijzeren exemplaar werd de oude penbalk niet verwijderd en die zit er nog steeds.
De laatste jaren is er veel aan de molen vertimmerd: van dec. 2002 tot juli 2003 zijn de vangstukken vernieuwd, het bovenwiel geschrooid en voorzien van een nieuw voering, de spantring, kapzoldervloer, achterste kapspant, kruirad, windborden en enkele ramen vernieuwd en is de molen helemaal geschilderd.
Voor 2004 staat de vervanging van de bovenwielkammen op het programma, rietdekwerk en wat hekkens bijboeten.

In augustus 2004 werd bij molen 5 een z.g 'Alblasserwaardse spin' geplaatst, een oud type speelmolen, dat in vroeger tijd veelvuldig in deze streek gezien werd. De spin is geschonken door de bekende molendeskundige Jan den Besten uit Loenen aan de Vecht aan molenaar Arie Hoek.
In november 2006 werd de kuip voor driekwart vernieuwd; apart is, dat deze molen nog een houten kuipband bezit, welke bij de restauratie is gehandhaafd (n.b. dit komt ook voor bij de Nederwaard nr. 7). Ook kwam er nieuwe houten beschoeiing langs de voorwaterloop, ook bijzonder, want bij de overige molens is deze in basalt uitgevoerd.
In 2008 zijn enkele kenmerkende elementen weer in oude luister hersteld, zoals het kippeschuurtje, buitentoilet, de pottenbank en de boenstoep.

Tussen 1846 en 1946 was deze molen was peilmolen van de Nederwaard.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen werd vroeger aangeduid als" Heer Brooshoofd"; inmiddels is alleen de aanduiding 'Nr. 5' nog in gebruik.
Uniek aan deze molen:
Sinds 1747, dus ruim 250 jaar en vrijwel vanaf de bouw, wordt deze molen bemalen door leden van de familie Hoek.

© Foto in kap: De voeghouten zijn versterkt met een stuk rails. Foto van houten kist: Een originele waterton.
Foto's: Rob Pols (31-07-2006).

© Foto: Ton Koorevaar (20-08-2009)

© Molen Nr. 5 malend uit het west-zuidwesten, waarschijnlijk in juni 1943.
Foto: ? (verzameling Rob Pols).
Met speciale dank aan Arie Hoek voor de informatie!
Tekst

Stuur ons uw teksten over deze molen

Foto's
De redactie is tevreden over de huidige foto's.
Hier vindt u een lijst met molenfoto's die we momenteel wel zoeken.

Laatst bijgewerkt: woensdag 1 september 2010


bovenzijde Colofon en copyrights    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk home vorige pagina